قرطبى ذيل آيهء
لَنْ تَنالُوا . . .
بهحديث مذكور از « الموطأ » استناد كرده كه : « وكانت أحبّ أمواله إليه بئر حاء و كانت مستقبلة المسجد و كان رسولاللَّه صلى الله عليه و آله يدخلها و يشرب من ماء فيها طيّب » . « 1 » و قرطبى مىگويد كه چون پيامبر به طلحة گفت : « اجعلها في قرابتك حسان ابنثابت و أبيّ بن كعب » او نيز چنين كرد .
شيخ طبرسى ذيل آيهء يادشده به بخشش ابوطلحه اشاره كرده است ؛ « 2 » ولى فخرالدّين رازى از حديث مذكور چنين ياد مىكند كه ابوطلحة گفت :
« يا رسول اللَّه ! لي حائط بالمدينة و هو أحب أموالى إلى أفاتصدّق به ؟ فقال عليه السّلام : بخ بخ ذاك مال رابح . » « 3 » آنچه مسلّم است ، غالب منابع نخستين حديث و سيره ، انفاق ابوطلحه را چاه حاء دانستهاند و ابناسحاق و ابنهشام از محمّد بن ابراهيم ذيل « رسول اللَّه يعوض من ضرب صفوان ايّاه » روايت كرده كه :
« إنّ رسول اللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - أعطاه عوضاً منها بئرَ حَاءَ و هي قصر بنيحُدَيْلَة اليوم بالمدينة و كانت مالًا لأبيطلحة بن سهل تصدَّق بها على آلرسولاللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - فأعطاها رسولاللَّه - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - حَسَّان في ضربته » . « 4 »
هامش
( 1 ) دوست داشتنىترين اموالش چاه حاء بوده كه روبروى مسجد قرار داشت ، رسول اكرم / وارد آنجامىشد و از آب گوارايش مىنوشيد . الجامع لأحكام القرآن ، ج 4 ، ص 132
( 2 ) . مجمعالبيان في تفسير القرآن ، جزء 3 ، ص 140 ، چاپ دارالفكر 1957 م .
( 3 ) . « يا رسول اللَّه ، ديوارى در مدينه دارم و آن مورد علاقهترين اموال من است . آيا مىتوانم آن را به عنوان صدقه بدهم ؟ پيامبر فرمودند : خوشا به حالت ( آفرين ، آفرين ) ، آن مالِ سودآورى است . التفسير الكبير ، جزء 8 ، مجلّد 4 ، ص 146
( 4 ) . « رسول اللَّه صلى الله عليه و آله به جاى آن ، چاه حاء را به وى داد كه امروزه كاخ بنىحديله در مدينه شده است . اين چاه پيشتر متعلق به ابوطلحة بن سهل بوده كه به خاندان رسول اللَّه صلى الله عليه و آله بخشيده بود . پس از آن ، پيامبر آن را به حسان بخشيد . » السّيرة النّبويه ، جزء 3 ، ص 352