تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ
، « 1 » قال أبوطلحة إلى رسولاللَّه فقال : يا رسول اللَّه ! ان اللَّه تبارك و تعالى يقول :
لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ
و إنّ أحبَّ أموالى إلىّ بَئْرُ حاءَ و أنّها صدقةٌ للَّهأرجو بِرَّها و ذخراً عنداللَّه ، فضعها يا رسولاللَّه حيث أراكَ اللَّهُ قال : فقال رسول اللَّه بخ ذلك مالٌ رابح ، ذلك مالٌ رابح و قد سمعت ما حلت و إنّي أرى أن تجعلها في الأقربين . فقال أبوطلحة : افعل يا رسولاللَّه ! فقسَمَها أبوطلحة في أقاربه و بنيعمّه » . « 2 » امام بخارى اين حديث را در نقاط مختلف ثبت كرده است . « 3 » در اين حديث مسلّم است كه چاه حاء از اموال صحابى پيامبر : « زيد بن سهل بن الأسود بن حرام » - مشهور به ابوطلحه - بوده است ؛ كه در قسمت شمالى مسجد پيامبر قرار داشته و پس از انتشار خبر نزول آيهء 92 از سورهء آلعمران ، آن را به خويشان خود بخشيد .
هامش
( 1 ) . آلعمران : 92
( 2 ) . « شنيده شده كه انس بن مالك مىگويد : ابوطلحه متموّلترين فرد انصار مدينه از نظر داشتن خرما بوده است و مورد علاقهترين ( محبوبترين ) اموالش چاه حاء بود و اين چاه روبهروى مسجد بوده و رسول گرامى صلى الله عليه و آله وارد آنجا مىشد و از آب گوارايش مىنوشيد انس مىگويد : هنگامى كه اين آيه نازل شد « شما هرگز به مقام نيكوكاران و خاصان خدا نخواهيد رسيد مگر آنكه از آنچه دوست مىداريد و بسيار محبوب است ، در راه خدا انفاق كنيد . » ابو طلحه به پيامبر صلى الله عليه و آله عرض كرد : يا رسول اللَّه ، خداوند تبارك و تعالى مىفرمايد : « شما هرگز به مقام نيكوكاران و خاصان خدا نخواهيد رسيد ، مگر آنكه از آنچه دوست مىدارد و بسيار محبوب است ، در راه خدا انفاق كنيد » و به درستى كه محبوبترين دارايىام چاه حاء است . اين چاه را به عنوان صدقه در راه خدا مىبخشم اميدوارم مورد قبول حق واقع شود ، يا رسول اللَّه آن را در راهى كه خداوند صلاح مىداند به مصرف برسان . پيامبر فرمودند : آفرين ، اين مال سوددهى است ، شنيدهام كه امر خدا بر آن واجب شد ، صلاح در آن مىبينم آن را ميان نزديكان خود قسمت كنى ، ابوطلحه عرض كرد : يا رسول اللَّه اين كار را انجام دهيد ، پس ابوطلحه اين چاه را در ميان نزديكان و فرزندان عمويش قسمت كرد . »
( 3 ) . صحيح ، كتاب الوكاله ، باب 15 : « اذا قام الرجل لوكيله » . و كتاب الوصايا ، باب 10 : « إذا وقف أو اوصى لأقاربه » . و كتاب الأشربة ، باب 13 ، « استعذاب الماء » . همچنين نك : صحيح مسلم ، كتاب الزكاة ، ج 1 ، ص 274 و نيز : شرح نووى : ج 4 ، ص 474