خود به خاك سپرده شد و نظر به مقام علمى - معنوى وى ، مرقدش مورد احترام مسلمانان در تاريخ مدينه گرديد . ؟ ؟ ؟ د فهرس الله الحمد لله و فهرس قى اش الحمد لله فهرس ه تمهيد ه عز و جل خريب شود ؟ ؟ ؟
علىبن موسى در « وصف المدينه المنوره » ( ص 10 ) ، از بناى مسجد و مرقد على عُريض چنين ياد كرده است :
« مرقد سيّدنا علي العُريض ، ابن سيّدنا جعفر الصادق ، له مسجد معقود و بجانب القبّة منارة . و من غربي المقام مزارع كثير بآبار و تعريف بمزارع أبيالرشيد بينه و بين المدينة من طريق الحرّة الشرقية ساعة واحدة » . « 1 » اين مرقد چنان كه رفعتپاشا « 2 » گفته ، داشته كه به « ضريح شيخ على العريضى » مشهور بوده است و اين امر نشان مىدهد كه اين مكانها نيز تا قبل از روى كار آمدن « سعودىها » محلّ توجّه زائران مدينه ؛ خصوصاً شافعىها و امامىها بوده است .
العياشى « 3 » كه به تفصيل از منطقهء العريض سخن به ميان آورده ، تأكيد مىكند :
« و عنده مسجد يعرف به مسجد علي العريض يقصدون زينالعابدين » ، ولى از قدمت آن اطّلاعاتى به ما نمىدهد .
تصويرى كه رفعت پاشا در ميانهء سالهاى 1318 تا 1325 ه . ق . از دورنماى بناى مسجد يا مرقد تهيّه كرده ، به خوبى نشان داده است كه آن مكان از رونق معمول برخوردار بوده است ؛ ولى آثار همان آبادانى منعكس در تصوير مذكور ، با آنچه در ديدار در خلال سالهاى 1395 تا 1398 ه . ق . بدان نائل آمدم ، مطابقت ندارد .
هم اكنون آثار بناى مسجد « على عُريض » مخروبه شده و در كنار مزارع « خرم عُريض » پابرجاست . در آن نه اثرى از بناى مرقدى يافتيم و نه مكانى براى عبادت ! بل به
هامش
( 1 ) . « مرقد سرور ما على العريض ، فرزند جعفر صادق عليه السلام ، داراى مسجدى در جاى پردرخت و سبزهزارى است و نزديك قبه ، گلدستهاى وجود دارد . در مغرب مرقد ، مزارع فراوانى هست كه به مزارع ابو الرشيد معروف است . فاصلهء بين اين مرقد و مدينه از طريق منطقهء شرقى - مسكونى يك ساعت راه است . »
( 2 ) . مرآتالحرمين ، ج 1 ، ص 427
( 3 ) . المدينه بين الماضى و الحاضر ، صص 366 و 524