غير مرّة و لا مرّتين و قال : لو لا أن يميل النّاس إليه لأكثرت الصلاة فيه » . « 1 » اين سند با آوردههاى ابوبكر بن يحيى و ابنزباله به نقل از ربيعة بن عثمان مطابقت دارد و سمهودى « 2 » ضمن قبول مستندات مذكور ، مكان آن را در « أوّل البقيع على يمين الخارج من درب الجمعة يعنى الموضع الّذي في غربي مشهد عقيل و امّهات المؤمنين » « 3 » دانسته است .
سمهودى از بناى مسجد در « شامي مشهد عقيل أسفل الكومة » ديدار كرده است و آن « مسجد صغير » ى بوده كه از عمران و آبادانى آن در قرن دهم نشانى به ما نمىدهد . با اين همه ، سمهودى معتقد است كه مطرى نسبت به آن بنا چندان اطمينانى نداشته كه آن را ذيل فصل چهارم « في المسجد الّتي علمت جهتها و لم تعلم عينها » به نگارش در آورده است .
آنچه مسلّم است « مسجد ابىّ بن كعب » در تاريخ مدينه ، منزلتى خاص داشته ؛ ولى به واسطهء مجاورت آن با قبرستان بقيع ، طبيعتاً نمىتوانسته در ميان آن همه اماكن و بقاع بقيع ، براى زائران و سيّاحان مدينه چشمگير باشد .
علىّ بن موسى « 4 » موقعيّت و نشانى بنا را در ميانهء قرن 13 ه . ق . چنين دانسته است :
« ثمّ البقيع الشريف خارج السور السلطاني الجواني مقابل الباب الجمعة المذكور آنفاً وفيه منالقباب عشرة و كاجن و مسجد مأثور و يعرف به مسجد الصحابي الجليل سيّدنا أبيّ ابن كعب و من قبليّة قبّة آل البيت العظام » . « 5 »
هامش
( 1 ) . « و اگر بيم آن نبود كه مردم بدان گرايش پيدا كنند ، نماز بيشترى در آنجا مىخواندم . »
( 2 ) . وفاء الوفا بأخبار دارالمصطفى ، جزء 3 ، ص 853
( 3 ) . « ابتداى بقيع در سمت راست خارج شونده از در جمعه است ؛ يعنى محلى كه در غرب شهر ( آرامگاه ) عقيل و مادران مؤمنين واقع است . »
( 4 ) . وصف المدينة المنوّره ، ص 11
( 5 ) . « سپس بقيع شريف بيرون از ديوار سلطانى ، مقابل درِ جمعه كه پيشتر گذشت و در آن 10 ستون هست . مسجدى است مشهور كه به مسجد صحابهء جليل القدر ، سرور ما ابىّابن كعب معروف است و از قبههاى آن يكى هم قبة آل البيت بزرگوار است . . . » .