فصل چهاردهم : مسجد ابىّ بن كعب
ابنسعد « 1 » ابى بن كعب را از بنو عمرو بن مالك بن النجار ، از بنوحديله دانسته است و كلمهء « حديله » ( بر وزن جُهَينه ) به گفتهء فيروزآبادى محلّهاى در مدينه است . « 2 » سمعانى « 3 » ابىّ بن كعب انصارى را از مهمترين بزرگان حُدْلى خوانده كه در آن محل ، زندگى مىكرده است .
ابو اسحاق حربى « 4 » در قرن سوم هجرى چنين نگاشته است كه پيامبر اسلام « لم يصلّ داخل المدينة إلّا في مسجد أبيّ بن كعب و هو مسجد بني حديلة و . . . » . « 5 » بر اين اساس ، معلوم مىگردد كه در بافت قديمى مدينه ، طايفهء « بنو حديله » در شهرك خود مسجدى بنا نهاده بودند كه چون منزلگاه هميشگىِ يكى از برجستهترين ياران محمد صلى الله عليه و آله و اشرف طايفه ؛ يعنى ابَىّ بود ، به نام او نيز شهرت يافته بود . عمربن شبه به نقل از يحيى بن سعيد گفته است :
« كان النّبيّ - صلّىاللَّه عليه [ وآله ] وسلّم - تخيلف ؟ ؟ ؟ إلى مسجد أبي فيصلّى فيه
هامش
( 1 ) . الطبقات الكبرى ، ج 3 ، ص 59 ، القسم الثانى في البدريين من الأنصار .
( 2 ) . المغانم ، ص 106
( 3 ) . الأنساب ، ص 159 ، به اهتمام مرجليوت .
( 4 ) . المناسك و اماكن طرق الحج ، صص 400 و 401
( 5 ) . « در داخل شهر جز مسجد ابىّبن كعب ، كه مسجد بنىحديله است ، در جاى ديگرى نماز نخواند . »