فصل سيزدهم : مسجد مُعَرَّس
مُعَرَّس ، اسم مكان و از تعُّرس ، به معناى خواب مسافر گرفته شده است . ابناثير در النّهايه ( ج 3 ، ص 206 ) آن را نزول مسافر در آخر شب ؛ يعنى مكان تعرس مىداند .
ياقوت حموى در معجمالبلدان ( ج 5 ، ص 155 ) ، « معرَّس » را محل خواب مسافرى مىداند كه پس از پيمودن راه در دو ثلث نخست شب ، در نزديكىهاى صبح و ثلث آخر شب منزل مىگيرد و پس از خوابى خفيف ، حركت را به سوى مقصد پى مىگيرد .
مجدالدّين فيروزآبادى در المغانم المطابة فى معالم طابه ( ص 386 ) ، پس از آنكه اعراب « معرس » را « بضمّ ثمّ فتح و تشديد الرّاء المفتوحه » مىخواند ، مىنويسد :
« اسم لمسجد ذيالحليفة على ستّة أميال من المدينة ، كان رسول اللَّه يعرّس قربَه ثمّ يرحل لغزاة أو غيرها » « 1 » و تعرّس را به همين اعتبار چنين تعريف مىكند :
« نومة المسافر بعد ادلاجه فإذا كان وقت السحر نام نومة خفيفة ثمّ يثور مع انفجار الصبح لجهة قصده » . « 2 »
هامش
( 1 ) . « نامى است براى مسجد ذى الحليفه در 6 مايلى مدينه ، كه پيامبر صلى الله عليه و آله در نزديكى آن استراحت مىكرد و سپس از آنجا براى غزوه و يا غيره رهسپار مىگرديد . »
( 2 ) . « خواب مسافر پس از شبروى او ، چنانچه هنگام سحر بود خواب سبكى كرده سپس با طلوع صبح برخاسته رهسپار مقصد خود مىشود . »