ثنيّة المدينة » . « 1 » اين كوه كوچك در شمال مدينه ، حدّ فاصل مدينه و كوه احد ، در مشرق كوه سلع واقع شده است و نبايد آن را با ديگر ارتفاعاتى كه به نام ذباب در سرزمين نجد و حجاز وجود دارد و هَمْدانى در « صفة جزيرة العرب » به آنها اشاره كرده ، اشتباه نمود .
ابنزباله و ابنشبه از عبدالرّحمان الأعرج روايت مىكند كه رسول اسلام بر فراز كوه ذباب نماز بهجاى آورد و در سندى ديگر از ربيع بن عبدالرحمان بن ابىسعيد خدرى گفته شده است :
در روزهاى سختِ قبل از نبرد خندق ، بر كوه ذباب ، قُبّهاى ( / چادرى ) بر افراشته بودند تا محمّد صلى الله عليه و آله بر امر تقسيم نيروها و كندن خندقها نظارت كند . . . و شايد اين اشاره ، بعضى از محقّقان بزرگ اخبار مدينه ؛ از جمله مطرى را به اشتباه انداخته است كه مسجد فتح را در دامنهء كوه سلع ، همان مسجد ذباب تصوّر كنند ؛ در حالى كه دو كوه سلع و ذباب ، اگر چه در غزوهء خندق ، دو مركز مهمّ تجمّع مسلمانان بوده و هر دو به اعتبارى در شمال غربى ثنيةالوداع و در مسير خندق است ؛ ولى بنا به پژوهش سمهودى در « وفاء الوفا بأخبار دارالمصطفى » و مستندات تاريخى ، كه مورد مراجعهء مؤلّف حقير بوده ، « ذباب » در مسير شامى مدينه و در ناحيهء شمالى ثنيةالوداع و مسجد فتح در دامنهء شرقى كوه سلع قرار دارد .
البتّه به عقيدهء مؤلّف حقير ، ممكن است نام ذباب بعدها به علّتى به كوه كوچكِ مذكور اطلاق شده باشد . در روايت ابو غسان مىخوانيم : ذباب مردى بود از اهالى يمن و نمايندهء مروان ، كه چون اختلافى بين او و يكى از انصار روى داد ، ذباب مرد انصارى را تا مدينه تعقيب كرد و در مدينه او را به قتل رسانيد . مروان پس از خبردار شدن ، دستور داد او را بكشند و بر بالاى كوه مذكور آويزان كنند .
ابنشبه به نقل از ابوغسان روايت مىكند كه ملوك كشتهشده را بر فراز كوه ذباب
هامش
( 1 ) . نك : « معجم ما استعجم » ، جزء 2 ، ص 609 ، چاپ مصطفى اسقا ، قاهره ، لجنة تأليف و الترجمه و النشر ، 1947 م .