به هر حال كلمهء « غمامه » در بعضى روايات جايگزين لغت « سحابه » در حديث انسبن مالك شده است . يا به استناد شعر ابوطالب و يا چون پس از دعاى استسقا ، لكّهء ابرى در آسمانِ صاف مدينه پديدار شده است . مكان استسقى و مصلّى را غمامه نيز خواندهاند و اين نامى است كه در كتابهاى قدما از آن نشانى نيست و معلوم مىگردد كه شهرت و عموميّت آن جديد است .
ت : بناى مسجد مصلّى
سمهودى در « الوفاء بما يجب لحضرة المصطفى » « 1 » نظر مىدهد كه بناى مسجد مصلّى ( / غمامه ) مربوط به دوران عمربن عبدالعزيز در خلال سالهاى 91 تا 93 ه . ق .
است .
عزّالدّين شيخ حرم نبوى در سال 760 ه . ق . و مقارن با عهد ناصر حسن بن قلاوون صالحى ، مسجد را تعمير و مرمّت كرد .
در سال 861 ه . ق . امير برديك معمار از فرمانروايان اشرف سيفالدّين اينال ( متوفّاى 865 ه . ق . ) از « مماليك برجى مصر » بار ديگر آن را بازسازى نمود .
در قرن سيزده ، و بنا به متن كتيبهء چوبى موجود در ديوار قِبلى مسجد ؛ « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ ،
إِنَّما يَعْمُرُ مَساجِدَ اللَّهِ . . .
» « اللّهمّ شفّع النّبيّ في مجدده السلطان عبدالمجيد خان عزلغره ؟ ؟ ؟ » سلطان وقت عثمانى آن را بساخت . تا اين كه در قرن 14 ه . ق .
بناى مسجد به دست سلطان عبدالحميد ثانى دوبارهسازى گرديد كه تا كنون پابرجاست .
در سالهاى 1395 تا 1398 ه . ق . توفيق مشاهدهء مسجد مصلّى را يافتم . اين مسجد نزد اهل مدينه ، بيشتر به « غمامه » شهرت دارد و على بن موسى در « وصف المدينة المنوّره » ، « 2 » به همين نام از آن ياد كرده است . اولًا : آن را در قسمت باب مصرى دانسته كه زمين حدّ فاصله بين آن تا مسجد مصلّى ، خاكى بوده است ، ( ص 8 ) . ثانياً در بيان اهميّت آن ، به اين گفته بسنده مىكند كه در مدينه نماز جمعه تنها در سه مسجدِ نبى ، قبا و غمامه
هامش
( 1 ) . رسائل في تاريخ المدينه ، ص 177
( 2 ) . همان ، ص 42