مصر و بانى اين ضريح و گنبد - نوشته شده است و در سنهء هشتصد و هشتاد و هشت بنا نموده است . »
در سال 1233 ه . ق . سلطان محمود ثانى بن سلطان عبدالحميد ( 1223 - 1255 ) گنبد حجرهء مباركه را بنايى ديگر نمود و آن را به رنگ سبز روغنى منقّش كرد .
ميرزا حسين فراهانى كه در خلال سالهاى 1302 و 1303 ه . ق . وصف بناى مسجد را در « سفرنامهء » خود نگاشته است ، در خصوص آخرين هيكل بناى حجره و مرقد مىنويسد :
« ضريح مبارك مشتمل بر چهار پايهء بزرگ است كه هر پايه دو ذرع و نيم عرض آن است و سقف گنبد مبارك نيز بر آن پايهها زده شده و سه پايهء كوچك است كه دو تاى آنها در سمتى است كه مرقد مطهّر حضرت صدّيقهء طاهره در آن واقع شده است و يك پايه هم در نقطهاى است كه بالاى او منارهء بلال است كه در آن اذان مىگفته . در اطراف وسط ضريح مبارك نيز پانزده ستون و چهار بست قرار دارد . »
پادشاهان ، امرا و شيوخ ، جواهرات و پردههاى زربافت و حرير بسيار زيادى هديهء مقصوره نمودند ؛ كه شرح آنها در كتابهاى متأخّر از تاريخ مدينه به تفصيل ذكر شده است ؛ ولى از آنجايى كه اين جواهرات ذىقيمت ، در طول تاريخ ، مورد دستبردهاى مكرّر قرار گرفته ، صورتى كامل از آن در دسترس نيست . « 1 » بناى فعلى مقصوره يا حجره كه در زاويهء جنوب شرقى مسجدالنّبى قرار گرفته ، داراى ضريح يا حصارى خارجى است كه در اصطلاح اهل مسجد به « الشّباك » معروف است . در جهت قِبلى حجره ( / المواجهه ) كه محلّ توقّف مردم براى زيارت و نيايش است ، ضريحى از مس قرار دارد كه به صورت مشبّك در حدّ ميان دو ستون به دو قسمت مساوى و متّحدالشكل تقسيم شده و ميان آنها درى كوچك قرار گرفته كه به بابالتّوبه مشهور است . در بالاى اين در ، كتيبهاى موجود بوده كه تاريخ احداث آن را سال
هامش
( 1 ) . « مرآت الحرمين » ، ج 1 ، ص 472 ؛ « التاريخ القويم لمكّة و بيت اللَّه الكريم » ، ج 1 ، ص 144 ؛ « كائينة امير المدينه » ، ص 183 ؛ نيز نك : رسائل المدينه ، « مرآت المدينه » صبرى پاشا ، « تاريخ الجبرتى » .