ترك گويد . فرمان حركت صادر گرديد . هنگامى كه كاروان به سرزمين « رابغ » « 1 » كه در سه ميلى « جحفه » « 2 » قرار دارد ، رسيد ؛ امين وحى در نقطهاى به نام « غدير خم » فرود آمد ، و او را با آيهء زير مورد خطاب قرار داد كه :
بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ . . .
« 3 » آنچه كه از طرف خدا فرستاده شده ، به مردم ابلاغ كن . و اگر ابلاغ نكنى رسالت خود را تكميل نكردهاى ، خداوند تو را از شر مردم حفظ مىكند .
لحن آيه حاكى است كه خداوند انجام امر خطيرى را به عهدهء پيامبر صلى الله عليه و آله گذارده است . چه امر خطيرى بالاتر از اين كه در برابر ديدگان صد هزار نفر ، على عليه السلام را به مقام خلافت و وصايت و جانشينى نصب كند . از اين نظر ، دستور توقف صادر شد . كسانى كه جلو كاروان بودند ، از حركت بازايستادند ، و آنها كه دنبال كاروان بودند ، به آنها پيوستند . وقت ظهر هوا به شدت گرم بود . مردم قسمتى از رداى خود را بر سر ، و قسمتى را زير پا مىافكندند .
براى پيامبر سايبانى ، به وسيلهء چادرى كه روى درخت افكنده بودند ، درست كردند و پيامبر صلى الله عليه و آله نماز ظهر را با جماعت خواند . سپس در حالى كه جمعيت گرد او حلقه زده بودند ، بر روى نقطهء بلندى كه از جهاز شتر ترتيب داده بودند ، قرار گرفت و با صداى بلند و رسا خطبهاى به شرح زير خواند :
خطبهء پيامبر صلى الله عليه و آله در غدير خم
حمد و ثنا مخصوص خدا است . از او يارى مىطلبيم و به او ايمان داريم و بر او توكل مىكنيم . از بدىهاى خود و اعمال ناشايست خود به او پناه مىبريم . خدايى كه جز او هادى و راهنمايى نيست . هركس را كه هدايت نمود ، گمراه كنندهاى براى او نخواهد بود . گواهى مىدهم كه جز او معبودى نيست ، و محمد بنده و پيامبر او است .
هامش
( 1 ) . « رابغ » ، هم اكنون بر سر راه مكه به مدينه است .
( 2 ) . يكى از « ميقاتهاى » احرام است و راه اهل مدينه و مصر و عراق از آنجا منشعب مىشد .
( 3 ) . سورهء مائده / 67 .