كه خيمهء آن حضرت در آنجا زده بودند ، فرود آمد . در آن اجتماع با شكوه ، در حالى كه روى شتر قرار گرفته بود ؛ سخنان تاريخى خود را ايراد فرمود .
سخنان تاريخى پيامبر صلى الله عليه و آله در حجة الوداع
. . . در آن روز ، سرزمين عرفه شاهد اجتماعى عظيم و با شكوه بود ، و ملت حجاز تا به آن روز ، چنين اجتماعى را به ياد نداشت . نداى توحيد و شعار يگانهپرستى در آن سرزمين طنينانداز بود . نقطهاى كه تا چندى پيش ، اقامتگاه مشركان و بتپرستان بود ، براى ابد پايگاه رجال توحيد و خداپرستان گرديد . پيامبر صلى الله عليه و آله ، نماز ظهر و عصر را در سرزمين عرفات با صد هزار تن به جا آورد . سپس خطبهء تاريخى خود را در آن روز ، در حالى كه روى شتر قرار گرفته بود ايراد فرمود . و يكى از ياران او - كه صداى بلند و رسايى داشت - سخنان او را تكرار كرده ، و به گوش افراد دوردست مىرسانيد .
او در آن روز سخنان خود را چنين آغاز كرد و گفت : « اى مردم ! سخنان مرا بشنويد ، شايد پس از اين ، شما را در اين نقطه ملاقات نكنم .
« اى مردم ! خونها و اموال « 1 » شما بر يكديگر تا روزى كه خدا را ملاقات نماييد ، مانند امروز و اين ماه محترم ، و هر نوع تجاوز به آنها حرام است » .
پيامبر صلى الله عليه و آله براى اينكه از رسوخ و تأثير پيام خود پيرامون احترام جان و مال مسلمانان مطمئن شود ، به « ربيعة بن اميه » فرمود : « از آنان چند مطلب زير را بپرس و بگو : اين ماه چه ماهى است ؟ همگى گفتند : ماه حرام است و جنگ و خونريزى در اين ماه ممنوع و قدغن مىباشد . پيامبر صلى الله عليه و آله به ربيعه گفت : به آنان بگو : خداوند خونها و مالهاى شما را بر يكديگر تا روزى كه رخت از اين جهان بربنديد ؛ مانند اين ماه ، حرام كرده و محترم شمرده است » .
« باز فرمود از آنان بپرس : اين سرزمين ، چه سرزمينى است ؟ همگى گفتند : سرزمين محترم ، خونريزى و تجاوز در آن ، شديداً ممنوع است . فرمود : به آنان
هامش
( 1 ) . و نواميس و اعراض - به « خصال صدوق » ، ج 2 / 84 مراجعه شود .