ارتش روم ، مركب از چهار هزار سوارهنظام و پيادهنظام ، مجهز به آخرين نمونه از سلاح زمان ، در نوار مرزى شام مستقر گرديدند . و قبايل مرزنشين مانند قبيلههاى : « لخم » ، « عامله » ، « غسان » و « جذام » ، به آنان پيوسته و پيشرزمانِ سپاه تا « بلقاء » پيشروى كردند . « 1 »
استقرار گروهى از سربازان روم در نوار مرزى شام ، به وسيلهء كاروانهايى كه در مسير حجاز و شام به بازرگانى مىپرداختند ، به گوش پيامبر صلى الله عليه و آله رسيد . پيامبر صلى الله عليه و آله چارهاى جز اين نديد كه با لشكرى عظيم پاسخ تجاوزكاران را بدهد و آيينى را كه به قيمت خون عزيزان اسلام و فداكارىهاى شخص وى استقرار يافته ؛ و مىرود كه در سراسر جهان انتشار يابد ؛ از ضربات غافلگيرانهء دشمن حفظ كند .
اين خبر ناگوار ، موقعى رسيد كه مردم مدينه و اطراف آن ، هنوز محصول خود را گرد نياورده و خرماها در حال رسيدن بود ؛ و يك نوع قحطى بر مدينه و اطراف آن سايه افكنده بود . ولى براى مردان خدا ، زندگى معنوى و حفظ اهداف عالى و جهاد در راه خدا بر همه چيز مقدم است .
گردآورى رزمندگان و تأمين هزينهء جنگ
پيامبر صلى الله عليه و آله از استعداد دشمن و ورزيدگى آنان ، به طور اجمال آگاه بود . از اين نظر ، مطمئن بود كه پيروزى در اين جنگ ، علاوه بر سايهء معنوى ( ايمان به خدا و جنگ براى رضاى خدا ) به نيروى عظيمى نيازمند است . او براى همين منظور ، افرادى را به « مكه » و اطراف « مدينه » اعزام داشت كه مسلمانان را براى نبرد در راه خدا ، فراخواند ؛ و افراد متمكن از مسلمانان ، هزينهء جنگ را با پرداخت زكات تأمين نمايند .
سرانجام ، سى هزار تن آمادگى خود را ، براى نبرد اعلام نموده ، در لشكرگاه مدينه « ثنية الوداع » اجتماع نمودند ، و هزينهء نبرد با گرفتن زكات تا حدودى تأمين گرديد . از ميان آنها ده هزار نفر سوارهنظام و بيست هزار نفر پيادهنظام
هامش
( 1 ) . « طبقات » ، ج 2 / 165 .