عشق به حقيقت است . محركى براى اين عمل پرخطر ، جز عشق به بقاى اسلام كه متضمن سعادت جامعه است چيز ديگرى نبوده است .
اين نوع از جانبازى ، به اندازهاى ارزش داشت كه خداوند جهان در قرآن ، آن را ستوده ، و جانبازى در راه كسب رضايت الهى ناميده است ؛ و اين آيه به نقل بسيارى از مفسّران در اين مورد نازل گرديده است :
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ وَ اللَّهُ رَؤُفٌ بِالْعِبادِ .
« 1 »
برخى از مردم با خدا معامله نموده و جان خود را براى رضايت خدا ، از دست مىدهند خدا به بندگان خود مهربان است » .
فضيلت و اهميت اين عمل باعث شده است كه دانشمندان بزرگ اسلام آن را يكى از بزرگترين فضائل امير مؤمنان بشمارند ؛ و او را مرد جانباز و فداكار معرفى كنند . و در تفسير و تاريخ هر موقع رشتهء سخن به اينجا كشيده شده ، نزول آيهء ياد شده را دربارهء او مسلّم گرفتهاند . « 2 »
دنبالهء جريان مهاجرت پيامبر
مراحل ابتدائى نجات پيامبر صلى الله عليه و آله با نقشهء صحيح جامهء عمل به خود پوشيد . پيامبر گرامى صلى الله عليه و آله در دل شب به غار « ثور » پناه برد و نقشهء توطئهچينان را خنثى نمود . او كوچكترين اضطرابى در دل خود احساس نمىكرد ، حتى همسفر خود را در لحظات حساس با جملهء
. . . لا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنا . . . ؛
« 3 » « غم مخور خدا با ما است » ، تسلى مىداد . سه شبانهروز از عنايات خداوند بزرگ بهرهمند بودند ؛ و على عليه السلام و هند بن ابى هاله فرزند خديجه ( بنا به نقل شيخ طوسى در امالى ) و عبد اللَّه بن ابى بكر و عامر بن فهيره ، چوپان گوسفندان ابو بكر ( بنا به نقل بسيارى از مورخان ) شرفياب محضر رسول اكرم صلى الله عليه و آله مىشدند .
هامش
( 1 ) سورهء بقره / 207 .
( 2 ) « مسند احمد » ج 1 / 87 و « كنز العمال » ج 6 / 407 و در كتاب « الغدير » ج 2 / 44 - 45 ، چاپ نجف ، مدارك نزول اين آيه دربارهء امام على عليه السلام مشروحاً نقل شده است .
( 3 ) سورهء توبه / 40 .