ربوه رو به مغرب بود . بعد رو به جنوب شد و پس از آن رو به شمال و بعد از آن به واسطهء پيچ و خم راه كمپانى ، ضبط حركت ممكن نشد . از شام تا بيروت صد و ده كيلومتر است .
اين راه را كمپانى فرانسه شوسه كرده است . با آنكه فراز و نشيب و درهها دارد ، چنان كه قانون هندسى پيچ و خم را را مسطح نموده كه كالسكه در نهايت سهولت و آسانى مىگذرد . الحق بسيار خوب ساخته است و شرط كرده تا چهل سال در دست كمپانى باشد و مخارج خود را ببرد . هيده سال آن گذشته بيست و دو سال ديگر باقى مانده و تقريباً دو ميليان ! خرج اين راه كرده است . سنگريزه و چرخ تسطيح راه در اغلب نقاط حاضر است كه هر جا عيب كند فوراً مىسازند . از شام تا بيروت دوازده محطه است و سكنهء آنها اهل فرانسه مىباشند . و اسامى محطهها از اين قرار است : الهامه ، راسالصحرا ، مَيشلون ، جُديده ، مَصنع ، جسر زينون ، هشطوره ، مُريْجاتْ ، خانمراد ، صَوفر ، خانبودخان ، جمهور . و در اين محوطهها اصطبل و قهوهخانه و مهمانخانه ساختهاند . اسبها را در آن عوض مىكنند و هشت نفر عسكرى هم كه همراه ما بودند در هر محطه عوض مىشدند .
اين راه بسيار باصفا است . درههاى خوشمنظر دارد و اغلب كوهها مشجرند و درختان كاج و گردو و غيره در كوهها و درهها بسيارند و تمام صحرا سبز و خرم است .
چهار شنبه ( بيست و پنجم ) به محطه هشطوره كه رسيديم ، حبيببيك قايم مقام از جانب حكومت زَهله كه متعلق به لبنان است به استقبال آمد ، به او مهربانى كرديم و در محطهء جمهور مورلبيك مأمور پولتيك با لباس رسمى و اسكندربيك مترجم اول با نشان شير و خورشيد از جانب حكومت لبنان به استقبال آمدند و خواجه اسكندر نصرانى كارپرداز ايران و حاجى على افندى و يسقونسول لاذقيّه و حسين افندى وكيل كارپرداز سوريه و حاجى ابراهيم اصفهانى و آقا عبدالصمد يزدى و مشهدى محمد طهرانى و آقا سيد ابراهيم تبريزى و حاجى باباى ديلقانى و آقا محمد حسين اصفهانى و حاجى محمود و حاجى جعفر حكاك كه از اهالى ايران هستند ، از بيروت تا جمهور به استقبال آمدند . به آنها نيز مهربانى شد و در حازميه كه تا بيروت سه ربع ساعت مسافت است ، خيمهاى برپا كرده بودند . رستمپاشا متصرف لبنان كه مركز حكومتش بيتالدين است و فخرىبيك رئيس بلديه و امينپاشا كماندان عسكر بيروت و طيارپاشا كماندان سواره و خليل افندى
سفرنامه مكه ( دليل الأنام في سبيل زيارة بيت الله الحرام والقدس الشريف ومدينة السلام ) ( فارسى ) — صفحة 201
مساهمون: سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه
ص٢٠١