ديگر براى رويارويى با عبدالملك آماده گشت و از كوفه بيرون رفت و در ده فرسخى آن اردو زد تا مردم در آنجا به او بپيوندند و عبدالملك را شكست دهند .
مشكلى در اينجا پديد مىآيد كه افرادِ پيش از مصعب بن زبير نيز با آن مواجه بودند و آن سستى عراقيان و شانه خالىكردن آنها از جنگ بود . مورخان نخستين ، علل مستقيم و توجيههاى اين كنارهگيرى را گزارش نكردهاند و فقط به گزارشهايى پراكنده بسنده مىكنند . البته بر پژوهشگر لازم است كه اين گفتارهاى پراكنده را گرد آورد و به انديشه روشنى دست يابد . گفتنى است مورخان تأكيد دارند يكى از علتهاى اصلى سستى عراقيان روش عبدالملك اموى بود . او با تطميع افراد و خريدن آنها و وعده مال و منصب ، شخصيتها را به سوى خود جذب كرد . البته علتهاى ديگرى نيز وجود داشت ؛ مانند خستگى مردم عراق از جنگ و وضعيت بحرانزده سياسىاى كه شهر آنها را فرا گرفته بود ، و آنان خواهان عافيت و ثبات جامعه بودند . افزون بر اين ، مردم عراق از سياست خونين مصعب بن زبير در برابر يارانِ مختار و فتنه زبيريان و مروانيان در بصره ، ناخشنود بودند . آنان همگى به اين نتيجه رسيدند كه مصعب را در برابر سرنوشت قطعىاش به حال خود رها كنند ؛ به جز ابراهيم كه به او وفادار ماند و قربانى ديدگاه تنگنظرانه او گرديد . البته گفتنى است يكى از ياران مختار نيز در كشتن مصعب ، مشاركت
ابراهيم بن مالك اشتر نخعى ( فارسى ) — صفحة 100
مساهمون: محمود سامانى
ص١٠٠