« توضيح آيات »
وَ يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ وَ تَرَى الْأَرْضَ بارِزَةً
( يوم ) مفعول فعل مقدّر است يعنى ياد كن روزى را كه كوهها را از مستقرّ و جايگاه خود ميكنيم و آنها را حركت ميدهيم .
راجع بموقع بروز قيامت و كنده شدن كوهها و متفرّق گرديدن آنها در هوا آياتى در قرآن يادآورى شده قوله تعالى در سوره واقعه آيه 3
إِذا رُجَّتِ الْأَرْضُ رَجًّا وَ بُسَّتِ الْجِبالُ بَسًّا فَكانَتْ هَباءً مُنْبَثًّا
در سوره قارعه آيه 5
وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ الْمَنْفُوشِ
در سوره نبأ آيه 20
وَ سُيِّرَتِ الْجِبالُ فَكانَتْ سَراباً
از اين آيات ميتوان استفاده نمود كه پس از مندك و منحلّ گرديدن كوهها و عالم دنيا همين زمين ما صاف و كشيده و هموار ميگردد و از حالت كنونى تغيير مينمايد و تبديل ميگردد به ارض قيامت قوله تعالى
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ وَ بَرَزُوا لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ
سوره ابراهيم آيه 49 ، و كوهها پس از پراكندگى با زمين صاف ميگردد بطورى كه ديگر پستى و بلندى و اعوجاجى در آن نمودار نيست و بقدرى زمين پهن ميگردد كه تمامى مردگان از افراد بشر در آن جاى گيرند .
وَ حَشَرْناهُمْ فَلَمْ نُغادِرْ مِنْهُمْ أَحَداً
و تمام مردم از مؤمن و كافر و سعيد و شقّى را محشور ميگردانيم و در همان زمين صاف و هموار همه را جمع مينمائيم قوله تعالى
( يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ
و احدى از آنها را يعنى از افراد بشر را باقى نميگذاريم كه محشور نگردد .
در تفسير مجمع البيان بيانى دارد كه براى ايضاح مختصرى از آن را ترجمه مينمايم .
يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ
بقولى متعلق بما قبل است و تقدير او اين است كه ( و الباقيات الصالحات خير ثوابا ) و بقولى ان ابتداء كلام است و در تقدير است ( اذكر يوم نسير الجبال ) يعنى ياد كن روز قيامت را ، و سير دادن كوهها