و قوّت چنانچه معلوم است بعض حيوانات مثل اسب و شتر چندين برابر قوّه آنها زيادتر از انسان است همه را براى پيدايش و بقاء و رفع احتياجات شما مسخّر نموديم كه بر آنها تسلّط يابيد و عمل كنيد و تأمين معاش بنمائيد و نيز دريا را مسخر شما گردانيديم كه كشتى بسازيد و بر روى آب روان گردانيد .
وَ يُمْسِكُ السَّماءَ أَنْ تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ
و نيز از كمال قدرت و علم ازلى و حكمتى كه در سراسر موجودات ظاهر مينمايد چنين است كه آسمانها و كرات با آن عظمت و سنگينى و با آن كثرت عدد كه عدد كرات و آسمانها را جز پديد آورنده آن كسى نتواند تعداد و شماره نمايد و بطورى كه كشف كردهاند گويند در جوّ هوا براى هر يك از كرات كه آن را آسمان ميناميم دائره و منزلگاهى است كه على الدوام بدور خود ميچرخد و از قدرت آفريننده آنها چنانست كه با اين حركت سريع دائمى سر سوزنى از محل خود تجاوز نمىنمايند و همان طورى كه در نظام آفرينش مقرر شده بيك قوّه جاذبه هر يك در محل خود قرار گرفته و مثل ماهى بدور خود شناورند قوله تعالى در سوره يس
كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ
و از دائره خود منحرف نميگردند و بهم استكاك نميكنند تا وقتى كه در ازل مقرر شده كه عالم مضمحل و پراكنده و خراب گردد و تمام اينها از روى لطف و رحمت و كرم او است نسبت بنوع بشر .
وَ هُوَ الَّذِي أَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ
و نيز براى معرفى خود و بيان رأفت و كرمش نسبت بنوع بشر تذكر ميدهد كه خدا و آفريننده عالم آن كسى است كه شما را پس از نيستى و عدم بعالم وجود آورده و حيات داده و پس از آن شما را ميميراند و پس از آن در قيامت شما را زنده ميگرداند .
از اين آيه ميتوان استفاده نمود كه غايت و فائده عالم و مسخر گردانيدن موجودات براى پيدايش نوع انسانى است و اين مراتبى كه بشر مىپيمايد از حيات دنيوى و نشو و ارتقاء و مردن وى پس از كمال طبيعى براى اين است كه بنشأه