توضيح آيات
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً
در مقام بيان عموم قدرت و علم و كمال آفرينش بهمزه استفهامى كه براى تقرير ميآورند خطاب برسولش نموده كه آيا تو نديدى يعنى البته مىبينى و ميدانى كه از كمال قدرت و نظام آفرينش چگونه آب باران را از سماء يعنى طرف بالا بسوى زمين فرود ميآورد و زمينى كه در موقع زمستان مرده و خشك گرديده و هيچ گياهى از آن پديدار نيست چگونه بريزش آب باران زنده و سبز و خرّم ميگردد و نبات و اشجار از آن روئيده مىشود .
إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ وَ إِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ
اين آيه ببشر تذكر ميدهد كه بايستى بآثار نظر كنند و فكر خود را به كار اندازد و در نظام خلقت تدبّر نمايند تا اينكه از اثر پى بمؤثّر ببرند و از معلول علّت را بشناسند و از انزال باران و خرّمى زمين پس از پژمردگى و خشكى آن بعموم قدرت و احاطه علم و لطف و كرم الهى و به باقى صفات ذو الجلال دانا گردند و سر تسليم فرود آورند و تابع گردند و بدانند كه آسمانها و زمين ملك او و در تصرّف قدرت او است و او غنى بالذات و از غير بىنياز است .
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ وَ الْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ
در اين آيه عموم قدرت و كمال لطف و شمول رحمت خود را نسبت بافراد بشر مؤكّد ميگرداند و در مقام امتنان بنوع انسان بپيمبرش خطاب مينمايد كه آيا تو نديدى يعنى البته مىبينى اگر چه به ظاهر در اين دو آيه خطاب بپيمبر است لكن مقصود تمام بنى نوع انسانيت كه قدرى به خود آيند و لطف و كرم سبحانى را در آثار بنگرند و ببينند كه چگونه زمين و آنچه در آنست از انواع و اقسام موجودات از جمادات ، نباتات و اكثر حيوانات برّى و بحرى با عظمت جثّه