بعضى از مفسرين در شأن نزول آيه گفته است كه مجاهدين فى اللَّه بعرض مبارك پيغمبر اكرم رسانيدند كه جماعتى از ما بجهاد كفار ميرويم و بعضى از ما شهيد و بدرجه بلند شهادت و حيات ابدى دائمى نزد پروردگارشان ميرسند و ارتزاق مينمايند ، و بعضى از ما بجهاد ميرويم و شهيد نميگرديم آيا از اين منزلت و مقام محروم ميمانيم اين بود كه اين آيه براى تسلّى دل آنان فرود آمد كه آنهايى كه در راه رضاى خدا با نيّت خالص بجهاد روند فرق نميكند خواه شهيد گردند يا بميرند هر دو نزد خدا مقام بلند در جوار الهى و روزى نيكو از نعمتهاى بهشتى براى آنها مهيّا گرديده زيرا كه خدا دائم الفضل و كثير الاحسان است
لَيُدْخِلَنَّهُمْ مُدْخَلًا يَرْضَوْنَهُ وَ إِنَّ اللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٌ
( مدخل ) شايد اسم مكان باشد يعنى كسانى كه با خلوص نيّت از مكه بمدينه هجرت نمودند چه در جهاد كشته شده باشند يا بميرند به لام در ( ليدخلنّهم ) با نون تأكيد ثقيله جمله را مؤكّد ميگرداند و اشاره است به اينكه مهاجرين فى سبيل اللَّه اضافه بر آن نعمتهايى كه نه چشمى ديده و نه گوشى شنيده و نه بخاطر احدى خطور نموده منزل و جايگاه آنان را بطورى بلند مرتبه و مجلل قرار ميدهيم كه موجب رضايت و مطابق دلخواه آنها باشد زيرا كه خدا دانا و عالم است و جايگاه هر كسى را در خور مقام وى تعيين مينمايد و حليم و بردبار است كه عجله در مجازات ستمكاران نميكند و هر چيزى را در موقع خود مطابق صلاح و نظام عالم اجراء ميگرداند .
ذلِكَ وَ مَنْ عاقَبَ بِمِثْلِ ما عُوقِبَ بِهِ ثُمَّ بُغِيَ عَلَيْهِ
( ذلك ) اشاره بآيات بالا است كه در توصيف و فضيلت مهاجرين فى سبيل اللَّه نازل گرديد و بيان مؤاخذه و انتقام كشيدن آنها از كسى است كه بوى ستمى به غير حق واقع گرديده به مثل يعنى ستمديده انتقام بكشد به قدر ستمى كه بر او واقع گرديده
جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها
.
و در شأن نزول آيه از تفسير تبيان نقل شده كه جماعتى از مشركين در شب