آن اعجاز عجيبى است كه مشتمل بر معنى بزرگى است آيا نديدى آنچه تو را متذكر گردانيدم از اينكه آسمانها و زمين برميگردند بحالى كه لطيف است جدا و دقيق است بر چشمها و داخل ميگردد در كمون طبيعت و در آن فرو ميرود و داخل مىشود بين اجزاء آن در وسط عالم لطيف كه باثير ناميده شده و آن مادّهايست لطيفتر از نور در حالى كه تمام عالم فرو رفته شدهاند در درياى لجىّ و وقتى اين عالم به آن عالم برگردد صور آنها پيچيده ميگردد و رسوم آن مخفى ميگردد و از جمال و كمال و عمل و صور و عجائب چيزى ظاهر نميگردد بلكه در آن ماده اثيرى فرو ميرود مثل فرو رفتن آتش در سنگ و كهرباء در موادّ محسوسه .
پس نظر كن كه چگونه عناصر زمين و شمس و كواكب در كمون ماده اثيرى فرو ميروند و چگونه استعدادى كه منطوى بر صور متثاليه ادوارا و ادوارا و اجيالا و اجيالا و دهورا و دهورا تمام اينها منطوى و مخفى گرديده در اين مادهاى كه از عالم ما منحلّ شده و در اثير فرو رفته براى ظاهر گرديدن كره ديگر آيا ميدانى تمام اين معانى در كجا است تمام آنها و كلّ آنها جمع گرديده و پيچيده شده است تحت قوله تعالى كطى السجل للكتاب يا للكتب يعنى همان طورى كه پيچيده مىشود طومار يا قرطاس على المعانى پس تعجب كن آيا طبيعت كتابى نيست كه در آن صورى نوشته كه مردم آن را قرائت نمايند آيا نيست اين صور بديع پيچيده شده در عوالم ما بعد از فناء آنها شبيهتر به آنچه حروف كوچكى در كتاب مينويسند و از آن اعمال و آراء بسيار بيرون آورند چقدر بزرگ است علم و بزرگ است دين و بزرگ است مبدء كون به مثل اين بشناس بلاغة قرآن را اين طور بايد مسلمانان كتاب حكيم را بشناسند تا آنكه صحيفههاى آسمانها و زمين را قرائت نمايند خدا ميگويد بدرستى كه در روز قيامت آن كتابى است پيچيده شده در طرف راست من و آن همين كتابى است كه الآن باز شده كه فردا پيچيده ميگردد و ميگويد زمين و آسمانها صحيفههايى است باز شده و آن كتاب من است آن را قرائت كنيد و بفهميد تا اينكه نظام
تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 312
مساهمون: سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )
ص٣١٢