توجه به اينكه در همين سوره انبياء آيه 31 گفته
أَنَّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ كانَتا رَتْقاً فَفَتَقْناهُما
آسمانها و زمين پيچيده بهم بود از هم باز نموديم ، از جمع بين اين آيات ميتوان استفاده نمود كه موقعى كه عمر اين عالم دنيا بپايان رسيد قادر متعال صورت اين عالم را با آنچه در آن پديد گرديده و مانند معانى در كتاب مخفى گردانيده و آن را در خزينه قدرت خود محفوظ داشته قوله تعالى
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا عِنْدَنا خَزائِنُهُ وَ ما نُنَزِّلُهُ إِلَّا بِقَدَرٍ مَعْلُومٍ
سوره حجر آيه 21 ، تبديل مينمايد به صورت اخروى و آن ماده اوليه آن را خواه جواهر فردهاش ناميم يا مادة المواد يا اثير آن را به صورت اخروى ظاهر ميگرداند ، چنانچه در سوره ابراهيم آيه 49 فرموده
يَوْمَ تُبَدَّلُ الْأَرْضُ غَيْرَ الْأَرْضِ وَ السَّماواتُ
و در كتاب معاد و آخرين سير بشر راجع بمعاد جسمانى و بيان اخبارى كه در جواب سائل كه آيا بدن ميّت در قبر مىپوسد معصوم ( ع ) در پاسخ فرموده آرى چيزى نه از گوشت و نه از استخوان باقى نميماند مگر طينتى كه از آن آفريده شده كه او باقى است و دور مىزند تا آنكه دو مرتبه از آن خلق شود ، و در بعض احاديث از آن باقيمانده تعبير ( بعجز ذنب ) شده .
و از مجموع آيات و اخبار معلوم مىشود كه ماده اخروى همان ماده دنيوى است صورت دنيوى آن تبديل مىشود به صورتى كه در خور آن نشئه باشد ، و همچنين حقيقت و ماده بدن انسانى نيز باقى است و به مردن و اضمحلال صورت عرضى بدن فانى گرديده و بدن وى در روز موعود بمناسبت اعمال و اخلاقش صورت خواهد گرفت و او همان فردى است كه در دنيا زندگانى مينموده و بنتيجه اعمالش خواهد رسيد .
براى ايضاح آيه اجمالى از تفسير جواهر القرآن شيخ طنطاوى را در اينجا ترجمه مينمايم .
پس از بيان قوله تعالى
يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ
الخ چنين گفته كه كاش ميدانستم چگونه از اين تشبيه تعبير نمايم آرى اين طور اختيار ميكنم كه