تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 277

مساهمون:

ص٢٧٧
نميكنند
وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحى
شاهد بر اين است ، بنا بر اين معنى ابراهيم ( ع ) دروغ نگفته در اينكه نسبت شكستن بتهاى كوچك را ببزرگ آنها داده زيرا كه مشركين بتها را آلهه يعنى خدايان ميناميدند ، ابراهيم ( ع ) شايد خواسته باشد آنان را متذكّر گرداند كه بقدرت خداى بزرگ بتهاى كوچك شكسته شدند نه بقدرت من ، لكن امام عليه السّلام فرموده كه در اين كلام تقديم و تأخير است و چنين مىشود كه ( ان كانوا ينطقون فعله كبيرهم ) .
فَرَجَعُوا إِلى أَنْفُسِهِمْ فَقالُوا إِنَّكُمْ أَنْتُمُ الظَّالِمُونَ
وقتى ابراهيم عليه السّلام نمروديان را ملزم گردانيد و چون ميدانستند كه بتها جمادند و قوّه ناطقه ندارند بعضى ببعض ديگر رو كردند و با هم گفتند كه حقيقة شما بر خود ستم نموده‌ايد كه از ابراهيم ( ع ) چنين سؤالى نموديد كه شما را مجاب گرداند . و بقول ديگر آنان رجوع بنفس خود نموده و پس از تأمّل بطلان مذهب خود را يافتند و با هم گفتند شما بر نفس خود ستم نموده‌ايد كه پرستش مينمائيد چيزى را كه نه مىبيند و نه ميشنود و نه سخن ميگويد .
ثُمَّ نُكِسُوا عَلى رُؤُسِهِمْ لَقَدْ عَلِمْتَ ما هؤُلاءِ يَنْطِقُونَ
پس از حجت ابراهيم ( ع ) جماعت نمروديان از خجالت بطورى سر به زير انداختند كه اسفل آنها بر بالاى آنها استيلاء نمود ، و مىشود آيه استعاره و كنايه باشد بعود آنها بسوى باطل يعنى آنان در مجادله مغلوب گرديدند و ببطلان طريقه و مذهب خود واقف شدند و بعجز آلهه خود اعتراف نمودند . و در اينجا كلامى در تقدير است و در معنى چنين مىشود ( فقالوا لقد علمت ) پس گفتند اى ابراهيم تو ميدانى كه اينها سخنگو نميباشند پس چگونه از آنها سؤال بنمائيم .
قالَ أَ فَتَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَنْفَعُكُمْ شَيْئاً وَ لا يَضُرُّكُمْ
پس از آنكه نمروديان خجلت زده ملزم گرديدند و بعجز آلهه خود اعتراف