كفار و دشمنان خدا و سفرايش برميآوردند لكن كفار از روى جهالت و بىخردى از پروردگار رحمان خود رو ميگردانند .
أَمْ لَهُمْ آلِهَةٌ تَمْنَعُهُمْ مِنْ دُونِنا لا يَسْتَطِيعُونَ نَصْرَ أَنْفُسِهِمْ وَ لا هُمْ مِنَّا يُصْحَبُونَ
( ام ) منقطعه و استفهام انكارى و جمله بعد صفت آلهة ، يعنى آيا در قدرت آلهه خود مشركين چنين قدرتى هست كه غير از خدا توانا ميباشند كه از عبادت كنندگان خود رفع ضرر نمايند يا وقتى كه آفت و بليهاى رو به آنان آورد دفع آفات از خود نمايند در صورتى كه بتها قادر بر دفع ضرر از خودشان نميباشند چگونه مىتوانند رفع ضرر از غير خود بنمايند و از جانب ما نيز همچه قدرتى به آنها داده نشده كه به يارى خود و عبيد خود توانا باشند .
بَلْ مَتَّعْنا هؤُلاءِ وَ آباءَهُمْ حَتَّى طالَ عَلَيْهِمُ الْعُمُرُ
( بل ) اضراب است و ظاهرا ( هؤلاء ) اشاره بمشركين اهل مكه است كه آنان و پدرانشان را عمر دراز داديم كه از دنيا متمتّع گردند و اسباب زندگانى آنها را با حسن وجه براى آنان فراهم و روزگارى ميگذرانيدند و در منزل امن حرم از هر آفتى در امان بودند .
أَ فَلا يَرَوْنَ أَنَّا نَأْتِي الْأَرْضَ نَنْقُصُها مِنْ أَطْرافِها أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ
همزه ( أ فلا ) استفهام تقريرى است يعنى آيا نديدند اهل مكه يعنى البته مىبينند كه ما زمين را از اطرافش كم ميكنيم ، مفسرين گويند اين بيان براى تنبّه آنها است كه بدانند هميشه عيش گوارا براى آنها باقى نمىماند بلكه ما زمين را از اطراف آنان ميكاهيم و كوتاه ميكنيم يعنى اهل اسلام را بر آنها مسلط ميگردانيم و زمين را در تصرّف مسلمين در ميآوريم
( أَ فَهُمُ الْغالِبُونَ )
استفهام انكارى است يعنى چنين نيست كه هميشه مشركين غالب باشند وقتى ميرسد كه مغلوب گردند .
قُلْ إِنَّما أُنْذِرُكُمْ بِالْوَحْيِ وَ لا يَسْمَعُ الصُّمُّ الدُّعاءَ إِذا ما يُنْذَرُونَ
خطاب برسولش نموده كه به اين جماعت مشركين و كافرين بگو من شما را