تمام آنها سيّاراتند و تمام آنها داراى زمينند و هر شمسى كه ما مىبينيم گويا يك ستارهاى مىنمايد ، تا آنجا كه گفته :
پس ثابت شد كه زمين ما مشتق از خورشيد و خورشيد از خورشيد بزرگتر از خود و آن نيز از خورشيد بزرگتر و همين طور هر شمسى از شمس بزرگتر از خود و به همين ترتيب بالا ميرود و حدّ يقف ندارد و فكر بشر متحيّر ميگردد و انتهاى آن را نمىفهمد ، اينست حكايت عالمى كه ما در آن سكونت داريم و اين است قول بين اروپايىها كه كافر بسيّدنا محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلّم ميباشند و هيچ خبر از قرآن ندارند و اين رأى در اين زمان مشهور است .
و قوله تعالى پس از استفهام تقريعى
أَ وَ لَمْ يَرَ الَّذِينَ كَفَرُوا
الخ از معجزات قرآن بشمار ميرود زيرا كه اين علم در آن زمان نه نزد عرب بوده و نه نزد معاصرين آنها و اين علم در اين زمان ما پديد گرديده و سزاوار است كه ما بر تمام خلق اعلان كنيم كه اين معجزه پيمبر ما است كه در قرآن خبر داده و اينكه خداى تعالى خبر داده بحسن صنعتش و اتقان حكمتش و اينكه او متفرد بحكمت و قدرت است زيرا كه حرارت را سبب حركات اين عوالم كه نار محترقه بود قرار داده و بواسطه اين دوران كه در زمان متمادى ادامه داشت ذرّهاى از آن منفصل گرديد و سرد شد و از آن زمين و سيّارات پديد گرديد و زمين بعضى از آنها است و حساب چگونگى سير آنها عقل را بدهشت مىاندازد و خلقت بديع بر پشت زمين پديد گرديد و همين است معنى قوله تعالى ( و اتقن كل شيئى خلقه ) اين طور در قرآن يادآورى نموده و مسلمانها و غير آنان از فرس و روم و امم از اين نظريّه بىخبرند تا آنجا كه گفته
وَ جَعَلْنا مِنَ الْماءِ كُلَّ شَيْءٍ حَيٍّ
يعنى و ما از آب هر حيوانى را آفريديم چنانچه گفته
وَ اللَّهُ خَلَقَ كُلَّ دَابَّةٍ مِنْ ماءٍ
و چنين است هر بنائى كه حيات آن از آب است ، و علماى عصر حاضر گويند هر حيوانى ابتداء در دريا آفريده شده و اصل تمام پرندگان و حيوانات