و حيات نوينى بشما افاضه گرداند .
و كيست كه شما را از آسمان و زمين روزى ميدهد ، اشاره به اينكه موجودات آسمانى از كرات و سيارات و كهكشانها و موجودات زمينى و جوّى همه را براى بقاء و تأمين معاش شما بيك قوّه جاذبه مسخّر گردانيده و همه با هم متّحد و همدست شده و كمر خدمت بسته و انجام وظيفه ميدهند و چون نتيجه عمل آنها يكى است معلوم مىشود مبدء آنها هم يكى است ، زيرا اگر خداى عالم متعدّد بود نتيجه عملشان نيز متعدّد ميگرديد زيرا كه تعدّد در مدبّر مقتضى اختلاف عمل ميگردد و ممكن نيست با تعدّد مدبر نتيجه عمل يكى گردد .
أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ قُلْ هاتُوا بُرْهانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
آيه ارشاد به حكم عقل است كه عقلاى عالم در اثبات امور غير ضرورى البته دليل و برهان مياورند و شما مشركين كه براى خدا شريك مىآوريد بايستى خداى ديگر را بدليل اثبات نمائيد ، موجودات ارضى و سمائى تماما دليل بر وجود مبدء واجب الوجود ميباشند و وحدت عملشان شهادت ميدهد كه همه زير فرمان يك حقيقتند اگر خداى ديگر بود آن هم بايستى عالمى و آثارى داشته باشد و چون آثارى از غير يك خداى واحد پديدار نيست معلوم مىشود براى خدا شريك و مثل و مانندى نيست .
16 -
قُلْ لا يَعْلَمُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ الْغَيْبَ إِلَّا اللَّهُ
17 -
وَ ما يَشْعُرُونَ أَيَّانَ يُبْعَثُونَ
خطاب برسولش نموده كه بگو غير از خدا نه از موجوداتى كه در آسمانها ميباشند و نه آنهايى كه در زمينند علم بغيب ندارند يعنى آنچه غايب از حواس و مشاعر آنها است يا امورى كه هنوز واقع نگرديده عالم به او نيستيد و علم بغيب منحصر به حق تعالى است ، گويند استثناء در ( الّا اللَّه ) استثناء منقطع است نه متصل زيرا كه خدا نه در آسمان است و نه در زمين ، يا كلام مستأنف است و نميدانند كه چه وقت مبعوث خواهند گرديد .