و در اين آيه عدم تذكّر را دليل بر كفر و شرك گرفته ، و اين ترتيب اشاره به اين است كه اگر كسى طالب هدايت باشد و از طريق راستى و درستى منحرف نگردد و براهى كه پيشوايان بشر رفتهاند قدم پشت قدم آنان گذارد و عمل را با علم توأم گرداند چشم دلش باز خواهد گرديد آن وقت متذكر ميگردد و بوجدان سرّى خود وحدت و حقّانيت إله عالم را ميپايد و شريك براى او قرار نميدهد .
12 -
أَمَّنْ يَهْدِيكُمْ فِي ظُلُماتِ الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ
13 -
وَ مَنْ يُرْسِلُ الرِّياحَ بُشْراً بَيْنَ يَدَيْ رَحْمَتِهِ
ذات احديت در مقام اعتراض بمشركين و تنبّه آنان بهمزه استفهام كه در مورد انكار آرند سؤال مينمايد كه آيا وقتى شما در مسافرتتان در بيابانها و درياها در شبهاى تاريك بيچاره و مضطرّ گرديد و در بيابان گم شديد يا دريا طوفانى شد كشتى شما شكست آيا كيست كه شما را بهدايت نجوم و ستارگان يا بتوسط علومى كه بشما عطاء نموده يا بدون وسائل بسبب آن وعدهاى كه داده مضطر را در موقع بيچارگى اجابت نمايد شما را راهنمايى مىنمايد و از غرق و هلاكت نجات ميدهد و كى است آنكه قبل از نزول باران بادهايى ميفرستد كه بنزول باران شما را بشارت دهد .
أَ إِلهٌ مَعَ اللَّهِ تَعالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ
آيا با خدا الهى هست كه قادر بر چنين امور باشد و به ظاهر و باطن و تمام امور خلقت عالم باشد و امور خلق خود را اصلاح گرداند ، كسى كه بوجدان خود رجوع نمايد از صميم قلب اعتراف مىنمايد كه إله و مبدء عالم بزرگتر از آن است كه مشركين در جهتى از جهات براى او شريك قرار دهند .
14 -
أَمَّنْ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ
15 -
وَ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ
آيا كيست كه شما را از نيستى بهستى آورده پس از آن شما را برميگرداند به حالت اول ، شايد مقصود اين باشد كه شما را از خاك آفريده و پس از آن باز بدن شما به خاك عود مينمايد ، آيا چنين كسى قدرت ندارد كه شما را در قيامت زنده نمايد