تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 228

خود اشاره نمود و گفت ( عليكم بالكافرين ) آنها با عمودهاى آهنين كه قبلا تهيه نموده بودند يك دفعه بر سر آنها ريختند و همه را كشتند و در ميان عمارت ريختند آن وقت امر نمود سفره گستردند و روى جسد آنها انداختند در حالى كه بعضى مرده و بعضى در حال مردن ميناليدند و بمردم غذا دادند . ( تفسير ابو الفتوح رازى ) وَ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنَ الرَّحْمنِ مُحْدَثٍ إِلَّا كانُوا عَنْهُ مُعْرِضِينَ بين اشاعره كه جماعتى از سنّيها ميباشند و معتزله كه جماعت ديگر از آنانند در خلقت قرآن بحث مفصّلى است ، اشاعره چنين اظهار مينمايند كه قرآن قديم است ، و معتزله قائل بحدوث آنند . و فخر رازى كه از اشاعره و امام آنها است در تفسير اين آيه چنين گويد : معتزله براى اثبات حدوث قرآن استدلال نموده‌اند بقوله تعالى ( وَ ما يَأْتِيهِمْ مِنْ ذِكْرٍ مِنَ الرَّحْمنِ مُحْدَثٍ ) و گفته‌اند مقصود از ذكر قرآن است بدليل قوله تعالى ( وَ هذا ذِكْرٌ مُبارَكٌ ) و در اين آيه بيان نموده ( ذكر محدث ) و از جمع بين اين دو آيه ( ذكر مبارك ) و ( ذكر محدث ) لازم ميآيد حدوث قرآن . و همچنين استدلال بقوله تعالى ( اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً ) و بقوله تعالى ( فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ ) و پس از آنكه ثابت شد كه قرآن حادث است و براى او خالقى است پس لا محاله مخلوق است . الجواب - باز گشت تمام اين ادله راجع ميگردد بالفاظ و ما ميدانيم كه الفاظ حادث است و ما ادّعاء ميكنيم قدم امر ديگرى را كه وراء اين حروف است و در آيه بر آن دلالتى نيست . ( پايان ) ظاهرا نزاع بين اشاعره و معتزله در اينكه قرآن حادث است يا قديم نزاع لفظى است نه معنوى زيرا گمان نميكنم عاقلى گفته باشد اوامر قرآن و الفاظ آن قديم باشد . لكن ممكن است در جمع بين اقوال گفته شود الفاظ قرآن كه بتوسط ملك وحى بر رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلم وارد ميگرديد مسلّم حادث است زيرا كه معنى