و بقول ديگر طاء شجره طوبى . سين سدرة المنتهى . ميم محمّد مصطفى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم ( مجمع البيان )
تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ الْمُبِينِ
( تلك ) از اسماء اشاره است و اشاره بآيات اين سوره نموده كه اين آياتى كه براى شما خوانده مىشود آيات ظاهر و روشن است .
و شايد اشاره به اين باشد كه اين آياتى است كه حقيقت و معنويت آن از امّ الكتاب يا لوح محفوظ گرفته شده و از مقام عالى و سماء قدرت تنزّل نموده و در ارض قابليات به شكل حروف و كلمات فرود آمده كتاب روشنى است .
لَعَلَّكَ باخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ
چون اين سوره در مكه فرود آمده و مادامى كه حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلم در مكه بودند مؤمنين بسيار كم بودند زيرا كه در اوائل بعثت بود از يك طرف قريش بناء ضديت داشتند نه خود ايمان ميآوردند و نه ميگذاردند ديگران ايمان آرند بلكه حضرتش را زجر مينمودند و از طرف ديگر اين بار سنگين رسالت به گردن مباركش بود و شايد ميترسيد نتواند انجام وظيفه دهد زيرا كه آنچه در تبليغ و ارشاد جديت مينمود بر انكار آنان افزوده ميگرديد .
اين بود كه بسيار دلتنگ و در مضيقه بود و پروردگار مهربان براى تسلّى خاطر رسول گرامى خود آيه ميفرستد و از روى شفقت به او خطاب مينمايد كه شايد تو براى اينكه اهل مكه ايمان نميآورند ميخواهى خود را از غم و غصّه هلاك گردانى ممكن است اشاره به اين باشد كه تو نبايد اين طور خود را بمشقت بيندازى وظيفه تو فقط تبليغ و تذكر آنها است بطريق مستقيم اسلام و آنان را مژده دهى ببهشت در صورتى كه مطيع فرمان الهى گردند و آنها را تهديد نمايى و بترسانى از جهنم اگر مخالفت نمايند وقتى وظيفه خود را انجام دادى ديگر جاى نگرانى نيست .
إِنْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِمْ مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْناقُهُمْ لَها خاضِعِينَ
( اعناق ) جمع عنق است ، و خضوع ظهور ذلت در اعضاء است .