( توضيح آيات )
وَ يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّماءُ بِالْغَمامِ وَ نُزِّلَ الْمَلائِكَةُ تَنْزِيلًا
( واو ) عاطفه ( يوم ) را عطف داده به
( يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلائِكَةَ )
در آيه قبل كه منصوب به ( اذكر ) مقدّر بود .
يعنى اى محمّد ( صلّى اللَّه عليه و آله و سلم ) ياد كن روزى را كه آسمان شكافته شود ( بالغمام ) غمام ابر سفيدى را گويند كه در بالاى آسمانها نمايان است و شايد همانست كه در اين زمان آن را كهكشانها نامند و گويند بابر سفيد نازل تنگى ماند كه شبها در زمين مانند طريق و خطى كشيده نمايان است و آن از همه آسمانها بزرگتر و فوق همه كرات است و شايد اشاره به همين دارد قوله تعالى در سوره بقره آيه 206
( هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا أَنْ يَأْتِيَهُمُ اللَّهُ فِي ظُلَلٍ مِنَ الْغَمامِ وَ الْمَلائِكَةُ )
.
( سخنان مفسّرين در توجيه آيه )
1 - باء در ( بالغمام ) بمعنى ( من ) است يعنى آسمان از غمام شكافته گردد 2 - باء ( بالغمام ) بمعنى ( مع ) است مثل اينكه گفته شود ( اخذت برمته و اشتريت الدار بآلاتها ) يعنى آسمان با ابر شكافته مىشود .
3 - باء ( بالغمام ) بمعنى ( على ) است مثل اينكه گفته شود ( ركب الامير بسلاحه و خرج بثيابه ) يعنى آسمان در حالى كه شكافته مىشود بالاى او ابر باشد 4 - باء بمعنى ( عن ) است مثل ( رميت بالقوس و عن القوس ) و بنا بر اين قول چنين مىشود آسمان بشكافد و از بالاى آن ابر پديد آيد .
بروايت ابن عباس آسمان دنيا شكافته ميگردد و اهلش فرود ميآيند و آنها زيادترند از آنچه در زمين است از جنّ و انس پس از آن آسمان دوم شكافته ميگردد و اهلش فرود ميآيند و آنها از آنچه در آسمان اول بود زيادترند و همچنين هر آسمانى شكافته ميگردد اهل و آن زيادتر از آسمان پائينتر آنند تا آسمان هفتم . ( مجمع البيان )