اوضاع آفرينش را كه خداى تعالى خلق را از نيستى و عدم بهستى و وجود پديدار نموده تا آنكه از حاضر غائب را بنگرند و بدانند همان كس كه پديد آورنده موجودات است پس از آن عود دهنده آنها خواهد بود
إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ
اشاره به اينكه عود دادن موجودات به حال اول آسانتر از ابداء و آفرينش او خواهد بود چنانچه در سوره روم آيه ( 26 ) فرموده
« وَ هُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ »
و در توضيح آيه در وجه اهونيّت گفته شده كه عود دادن انسان به حالت اول با بقاء روح و حقيقت او البته به نظر سطحى بشر بمراتب بسيار آسانتر از آفرينش ابتدايى اوست كه از عدم آن وقتى كه
« لَمْ يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُوراً »
بوده بوجود آورده اگرچه براى قادر متعال همه چيز آسان است قوله تعالى
« كَما بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ »
قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ يُنْشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
اين آيه بيان و تأكيد آيه قبل است كه طريق فكر و تدبّر را بمردم ميآموزد و پيمبر گراميش را مخاطب قرار ميدهد كه اى محمد ( ص ) به اين منكرين معاد بگو در زمين گردش كنيد و فكر خود را به كار بيندازيد و آثار گذشتگان را ببينيد كه با چه بناهاى عالى و با چه قوت و شوكتى كه داشتند آنان را چگونه بتازيانه عذاب معذّب نمود تا اينكه قدرت خدايى را بنگريد و بدانيد كه آن كسى كه خلق را از نيستى بهستى آورده و اين نشئه دنيا را پديدار نموده و هر يك از افراد بشر را پس از آنكه بكمال لايق به خود رسانيده آنان را با خاك يكسان گردانيده ، قدرت دارد كه پس از نشئه دنيا نشئه و عالم ديگرى را ابداء نمايد زيرا اگر نظر و تدبّر كنيد بعقل خود خواهيد فهميد كه آن كسى كه توانا بر نشئه اول است بر نشئه و عالم بعد نيز توانا خواهد بود .
يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ وَ يَرْحَمُ مَنْ يَشاءُ وَ إِلَيْهِ تُقْلَبُونَ
اين آيه راه اميدوارى را براى انسان باز مينمايد زيرا كه عذاب گنهكاران و رحمت و مغفرت بر نيكوكاران را معلّق بر مشيّت خود فرموده و اين هم يكى از الطاف