( توضيح آيات )
وَ أَقْسَمُوا بِاللَّهِ جَهْدَ أَيْمانِهِمْ
چنانچه در تفسير آيه گفتهاند كفّار قريش چون ميديدند موسويان و عيسويان و باقى اهل اديان بكتاب آسمانى مثل تورات و انجيل عمل نميكنند بلكه كتاب خدا را تحريف و تغيير ميدهند ميگفتند اگر خداى تعالى بر ما پيمبرى و كتابى بفرستد و قانونى بياورد ما بر تمام امّتها پيشى ميگيريم و هدايت يافتهترين امم خواهيم بود
فَلَمَّا جاءَهُمْ نَذِيرٌ ما زادَهُمْ إِلَّا نُفُوراً
پيمبر اكرم ( ص ) را بيكى از اوصافش كه در توصيف او فرموده ( بشيرا و نذيرا ) در اينجا معرّفى مينمايد كه وقتى سفير اعظم خود را براى هدايت آنها فرستاديم كه آنها را از اوضاع قيامت و عذابى كه از قبل شرك و اعمال بدشان دامن گيرشان خواهد گرديد آگاه نموده و آنان را تهديد نمايد آنها از روى كبر و نخوت كه گمان ميكردند در زمين مقام بلندى دارند و اگر تابع پيمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم گردند از مقامشان كاسته خواهد گرديد با اينكه حجّت بر آنان تمام بود دانسته و فهميده انكار نمودند و از استماع قرآن فرار مينمودند .
وَ مَكْرَ السَّيِّئِ وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ
در معنى چنين است ( و مكروا المكر السيّئ ) « 1 » يعنى اى محمّد ( ص ) اگر
هامش
( 1 ) در مفردات در لغت مكر چنين گفته ( المكر صرف الغير عما يقصده بحيلة و ذلك ضربان : مكر محمود و ذلك ان يتحرى بذلك فعل جميل و على ذلك قال( وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ )و مذموم و هو ان يتحرى به فعل قبيح قال( وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ )الخ .
يعنى مكر : گردانيدن غير است از راه حيله از آنچه قصد نموده است و آن دو قسم است : قسمى از آن نيكو است و آن اين است كه مكر سبب كار نيكو گردد و آن مكرى است كه حق تعالى خود را متصف به آن گردانيده و فرموده( وَ اللَّهُ خَيْرُ الْماكِرِينَ )و قسمى مذموم است كه سبب عمل قبيح گردد مثل قوله تعالى( وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ )( پايان )