تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 366

مساهمون:

ص٣٦٦
بمراتب بسيار قوىتر از اينها و شديدتر از اينان بودند و وقتى مورد غضب الهى واقع گرديدند تسليم عذاب شدند و قوّه و قدرت آنان جلوگير غضب خدا نگرديد .
إِنَّهُ كانَ عَلِيماً قَدِيراً
زيرا كه علم الهى محيط بر همه چيز است از اعمال و افعال و نيّات مردم آگاهست و قدرت او نيز غالب و مستولى بر تمام كائنات خواهد بود و هر كسى را بجاى خود ميشناسد و بجزاء و پاداش عملش خواهد رسانيد .
وَ لَوْ يُؤاخِذُ اللَّهُ النَّاسَ بِما كَسَبُوا ما تَرَكَ عَلى ظَهْرِها مِنْ دَابَّةٍ
آيه بالا اشاره بصفت عدل الهى است كه مقتضاى عدل چنين است كه هر كس را بمجازات عملش برساند . پاداش احسان ، احسان و پاداش ظلم و طغيان ببندگان خدا عذاب نيران است و مكر مكّاران به ضرر خودشان تمام مىشود و بازگشت آن بمكر كننده خواهد گرديد . و اين آيه اخير اشاره بصفت حلم و رحمانيّت خداى رحمان است كه بمقتضاى حلم كه يكى از اسماء الحسنى بشمار ميرود مؤاخذه را عقب انداخته تا روز موعود كه اگر بنا بود در همين عالم خداى تعالى از كفّار و اشقياء مؤاخذه نمايد و عذاب بر آنها فرود آورد وقتى عذاب ميآمد همه را ميگرفت حتّى اطفال و مردمان بىگناه و حيوانات را نيز فرا ميگرفت آن وقت عالم دنيا تباه ميگرديد و ديگر جنبنده‌اى در پشت زمين باقى نمىماند اينست كه بمقتضاى صفت لطف و رحمانيّتش كه اهل زمين تا مدّت معلومى در زمين باقى باشند مؤاخذه را عقب انداخته تا وقتى كه در عالم قضاء و لوح محفوظ مقرّر گرديده .
فَإِذا جاءَ أَجَلُهُمْ فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِعِبادِهِ بَصِيراً
پس وقتى كه مدّت عمر دنيا منقضى گرديد آن وقت هر كسى بپاداش اعمالش خواهد رسيد و خداوند بافعال و اعمال بنده‌گانش بينا و آگاهست و جزاى هر عمل كننده‌اى را مطابق عدل و رحمت عطاء خواهد نمود .