كفّار قريش مكر انديشى نمودند كه در مقام خاموش گردانيدن چراغ هدايت برآيند و بانواع و اقسام حيلهگرى در صدد اعدام تو برآمدند بالاخره ضرر مكرشان بازگشت بخودشان نمود و در جنگ ( بدر ) اكثر آنها بدست مجاهدين اسلام روى خاك مذلّت افتادند زيرا كه ناموس خلقت بر اين استوار گرديده كه مكر هر مكر كننده كه مبناى آن بر دروغ و فساد باشد به خودش احاطه خواهد نمود .
فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِينَ
گويا اين جماعت مشركين و كافرين منتظر نميباشند مگر نظير همان عذابى كه بر پيشينيان واقع گرديده زيرا كه عادت خدا بر اين جارى است كه از روى عدل هر كسى را بپاداش عملش برساند ( ان خيرا فخيرا و ان شرا فشرا ) .
فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَ لَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا
گرديدن چيزى به چيز ديگر را تبديل گويند و جابجا شدن شيئى را تحويل نامند چون مبدء آفرينش هر يك از اجزاء عالم را روى ميزان معيّنى مرتّب گردانيده و نظام عالم روى پايه تغيير ناپذيرى استوار شده و هر چيزى بجاى خودش قرار گرفته كه اگر ذرّه تغييرى در آن پديد گردد مخالف عدل گرديده بلكه نظام عالم مختل خواهد گرديد .
اين است كه در اينجا خطاب برسولش نموده كه تو هرگز در سنت خدا يعنى نظام آفرينش و ميزان عدل كه جزاى ايمان و كار نيك و احسان ، به غير احسان باشد و پاداش كفر و ظلم عذاب نيران ، اين سنّت خدا است كه نه تبديل و عوض بردار است و نه تغيير و تحوّل پذير خواهد بود .
أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
بايستى مشركين و كافرين آثار گذشتگان را به بينند و آن آثار عذابى كه در اثر تكذيب پيمبران آنان را گرفته و دمار از روزگارشان برآورده تحت نظر گيرند و در حال آنان نظر كنند و متنبّه گردند و دست از لجاجت بردارند و تسليم امر الهى گردند در صورتى كه آنان مثل قوم عاد و ثمود و اصحاب فيل نيستند كه از جهت قوّه