وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
عزيز و حكيم دو صفت از اوصاف جمال خداوندى است كه غالب و قاهر و بر تمام ممكنات استيلاء و تفوّق دارد
( هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ )
و حكيم و درستكار است كه آنچه از درب رحمت بر بندگان خود باز نمايد و آنچه را نگاه دارد از روى حكمت و مصلحت انجام گرفته بخل در مبدء فيّاض نخواهد بود .
يا أَيُّهَا النَّاسُ اذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ
خطاب به تمام افراد بشر است و امر فرموده كه بايستى هميشه و در همه وقت ياد كنيد و در نظر آريد نعمتهايى را كه براى شما مهيّا و آماده نموده .
گويا فرموده قدرى در اين دستگاه مجلّل عالى تدبّر نمائيد و فكر خود را به كار بيندازيد و نظام خلقت را بنگريد كه چگونه زمين را براى آسايش شما گسترانيده كه براحتى در آن حركت نمائيد و كوهها را افراشته كه ميخ زمين باشد و نهرها را جارى گردانيده كه بياشاميد و امرار حيات نمائيد و ماه و خورشيد و ستارگان و اوضاع سماوى را براى پيدايش و بقاء نوع بشر مسخّر گردانيده .
هَلْ مِنْ خالِقٍ غَيْرُ اللَّهِ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ
بالاترين فيض سبحانى قوّه فكر و تدبّر است كسى كه عقل و فكر خود را به كار انداخت و اين دستگاه گيتى و ارتباط موجودات را بهم نگريست و بقوّه فكر دريافت كه تمام اوضاع جهان مرتبط بهم و مثل حلقههاى زنجير بهم بسته است و مثل تار و پود يك پارچه در هم پيوسته و يك وحدت جهانى را تشكيل ميدهند آن وقت از وحدت عالم پى بوحدت إله عالم ميبرد زيرا كه در جاى خود مبرهن گرديده كه وحدت معلول دليل بر وحدت علّت و وحدت صنع دليل بر وحدت صانع خواهد بود ممكن نيست دو علّت حقيقى در يك معلول شخصى تأثير نمايند .
اگر به چشم دل نظر كنى گويا ميبينى كه تمام موجودات را يك حقيقت واحد الهيه و يك نور منبسط صمدانيّه فرا گرفته و آن حقيقتى است كه بعضى از آن تعبير بفيض مقدّس ، و بعضى بنفس رحمانيّه ، و در اخبار برحمت واسعه الهيّه تعبير شده