خود را از اول خلقتش تا آخر مرتبه كمالش را در نظر گيرد تا آنكه بشناسايى خود مجموعه عالم خلقت را بنگرد زيرا كه جهانى در وى پنهان است آن وقت بمبدء و معاد خود پى خواهد برد .
وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ
رزق شما و آنچه بشما وعده داده شده در آسمان است كه بواسطه باران و برف و نور خورشيد كه به اينها نباتات از زمين روئيده مىشود و شما تغذيه مينمائيد و نيز آنچه بشما وعده داده شده از كرامات منشأ آن از آسمان فرود آمده .
و شايد مقصود از ( السماء ) در آيه طرف علوى يعنى عالم قضاء و لوح محفوظ باشد و رزق شامل گردد آنچه را كه براى انسان در ابتداء خلقت تعيين گرديده از نعمتهاى جسمانى و روحانى و نيز آنچه را كه بتوسط انبياء و سفراء الهى از نعمتهاى بهشتى و مقامات اخروى كه براى پرهيزكاران وعده داده شده و اگر چه آن معنى اول كه مقصود از رزق همان چيزهايى باشد كه انسان به آن تغذيه مىكند يا صرف لوازمات طبيعى مينمايد به نظر بدوى متبادر بذهن ميگردد لكن بقرينه عطف
( وَ ما تُوعَدُونَ )
و نيز آيه بعد .
فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ ما أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ
معنى اعم را مىرساند زيرا كه مرجع ضمير ( انّه ) ظاهرا همان آيات بالا است كه سوگند به پروردگار و مربى و ناظم و مدبّر آسمان و زمين كه اين هايى كه گفته شد از اوصاف متقين و درجات آنها و آنچه براى شما روزى مقرر نموده و آنچه بشما وعده داده شده از نعمتهاى اخروى چه روحانى آن و چه جسمانى آن هر آينه تماما حق و صدق است و در يقين مانند گفتار خودتان است كه يقين بسخنهاى خود داريد .
و اگر مقصود از رزق همان روزى باشد كه بتوسط باران و برف و آفتاب براى انسان مهيّا ميگردد آن مطلبى است واضح قسم به اين غليظى براى اثبات آن در كلام فصيح بى محل و بى موقع خواهد بود .