آنها كه آنچه پيمبران بشماها وعده دادهاند از ثواب و عقاب و بهشت و جهنم صدق و درست و بر حق و حقيقت مىباشد .
چون بايستى قسم با آنچه براى اثبات آن قسم ياد ميكنند وفق دهد در اينجا گويا اينكه ذات متعال به اين كثرات امور طبيعى از باد و باران و ابر و غير اينها قسم ياد نموده اشاره به اين باشد كه با اينكه اشياء طبيعى با هم ضد و متناقض و پراكندهاند بقدرت و حكمت ازلى آنها را با هم جمع نموده و ضديت را از بين آنها برداشته و يك عالم مجلل و مرتبى را تشكيل ميدهند همين طور آنچه را كه پيمبران بشما وعده دادهاند كه تمام اشخاص از افراد انسان و افراد جن كه در دنيا از هم متفرق و هر يك در زمانى و مكانى از هم جدا ميباشند در روز موعود در صعيد واحد با هم جمع ميگردند و در روز رستاخيز اين متفرقات در زمان با هم مجتمعاتند و نيز اعمال متفرق و متشتتى كه در حيات دنيا از آنان ناشى گرديده آن نيز در صحيفه اعمال كه
( لا يغادر صغيرة و لا كبيرة الا احصيها )
تماما نزد آنها حاضر خواهد گرديد و به نتيجه اعمال خود خواهند رسيد .
خلاصه متفرقات در اين نشئه دنيا در عالم آخرت مجتمعاتند و اين متفرقات و متكثرات عالم طبيعى دنيوى مقدّمه پيدايش عالم اخروى بلكه آخرت ناشى از همين عالم متفرقات و غايت و فايده آن است . ( و اللَّه عالم باسرار كلامه )
وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ
( حبك ) در لغت بمعنى طريق آمده در مفردات چنين گفته :
( قال تعالى
وَ السَّماءِ ذاتِ الْحُبُكِ
هى ذات الطرائق ) يعنى آسمان صاحب راهها است .
سخنان مفسرين در توجيه آيه
1 - سوگند بآسمانها كه در آن راههاى نيكو است و راههاى آن مثال طرقى ماند كه بر روى ريگ يا آب صاف كشيده شده و مانند حلقههاى زره كه بهم پيوسته گرديده .