تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى ) — صفحة 187

مساهمون:

ص١٨٧
فرموده برگردانيديم انسان را بپائين‌ترين پايندگان و شيخ ابو على در توجيه آيه گفته
ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ
يعنى پيرى و نقصان عقل و بعضى گفته‌اند مقصود از اسفل سافلين جهنم است كه بعضى دركاتش پائين تر از بعضى ديگر است پس بنا بر اين مرجع ضمير رددناه كفار ميشوند و در كتاب فقيه راجع بسفله احاديثى نقل مىكند و سفله را به چهار صفت معرفى مينمايد : اول سفله بر كسى صادق آيد كه باك ندارد بر آنچه خودش بگويد و نه آنچه در باره وى گفته شود دوم سفله بر كسى درست آيد كه بآلات غنا مثل تار و تنبك مثلا غنا كند سوم سفله كسى را نامند كه احسان كردن به ديگران وى را مسرور نگرداند و از بد كردن به ديگران نيز باك ندارد و بد نداند چهارم سفله كسى مىباشد كه بدون اهل بيت و استحقاق مدعى امامت گردد پس از آن در حديث گفته كسى كه تمام اين صفات در وى جمع باشد يا متصف ببعض اين صفات باشد بايستى از او دورى جست با وى معاشرت ننمود ( پايان ) واقعا خلقت انسان بسيار شگفت آور است كه در ابتداء وجودش از هر موجودى شريفتر و ارجمندتر و بسيارى از موجودات بطفيل وجود وى خلقت گرديده و از حيث قواى ظاهرى و باطنى بنيكوتر وجهى تنظيم يافته پس از آن حركت معكوس مينمايد و بسير قهقرايى خود را در هاويه اسفل سافلين طبيعت حيوانى پرتاب مينمايد . بعض مفسرين ( اسفل سافلين ) را حمل بر پيرى و ( ارذل العمر ) كه در قرآن اشاره به آن شده نموده‌اند لكن ظاهرا اين تأويل خوبى نيست به دو جهت يكى غالبا انسان در پيرى بكمال انسانيّت ميرسد و علوّ روحانى پيدا مىكند و آيه اشاره بانحطاط و پستى او مينمايد و ديگر اين معنى منافى با استثنايى است كه از
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا
استفاده مىشود مگر آنكه استثناء منقطع باشد كه آن نيز خلاف