خلاصه
النَّجْمُ الثَّاقِبُ
باعتبار عالم حس جنس ستارگان يا جنس شهب است كه ظلمت شب را ميبرد و شياطين را طرد و رد مىكند و باعتبار معنى قواى عقليّه ملكوتيّه است كه در روح انسان پديدار گرديده و قواى وهميّه شيطانيّه را بر طرف مينمايد .
إِنْ كُلُّ نَفْسٍ لَمَّا عَلَيْها حافِظٌ
بقاعده عربيّت ( ان ) دو طور تفسير مىشود ان نافيه و ان مخفّفه از ثقيله ( لما ) را نيز دو قسم تفسير شده بمعنى الا و بمعنى لما حفظ بمعنى نگاهدارى به چند معنى آمده و مصاديقى پيدا نموده يكى قوه حافظه و آن قوهاى است كه در باطن انسان و عمل آن ضبط و نگاهدارى محسوساتى است كه از خارج بتوسط حواس پنجگانه حس مشترك ادراك نموده و بخزينه كه آن را قوه حافظه نامند ميسپارد و اين قوه بسه اعتبار سه طور عمل دارد باعتبار قبول صور محسوسات آن را خزينه حسّ مشترك گويند و باعتبار حفظ و نگاهدارى معلومات كه به آن تحويل شده آن را حافظه مقابل ناسيه نامند و باعتبار ادا كردن مكنونات خود در موقع حاجت نفس و به ياد آوردن آن آن را ذاكره گويند و نيز ملائكهاى كه موكّل بر تنظيم عالم و اعمال انسانند آنان را نيز حفظه نامند .
خلاصه بنا بر اينكه ( ان ) نافيه و ( لمّا ) بمعنى الّا باشد معنى آيه چنين مىشود نيست نفسى مگر آنكه بر او نگهبانى هست از ملائكه كه حافظ اعمال و حالات او باشند و اگر ان مخفّفه از مثقله باشد و لمّا لما معنى آيه چنين مىشود محقّقا هر نفسى براى او نگهبانى گماشته شده لكن بيشتر مفسّرين همان معنى اول را ترجيح دادهاند و اطلاق آيه چنين مينمايد كه خداوند ملائكهاى گماشته براى حفظ جسد انسان كه وى را از هر آسيب و بلاء و تصادفات خارجى و تضادّات داخلى كه از قبل تضادّ قوى و اخلاط چهارگانه پديد ميگردد دفع و منع نمايند تا