بن خالد لمّا توفّى مشى أحمد بن محمد بن عيسى فى جنازته حافيا حاسرا ليبرئ نفسه ممّا قذفه به و عندى أنّ روايته مقبولة » « 1 » ( من نامهاى از ميانجيگرى بين احمد بن محمد بن عيسى و احمد بن محمد بن خالد يافتم و هنگامى كه احمد بن محمد بن خالد وفات يافت ، احمد بن محمد بن عيسى در تشييع جنازهء وى ، پابرهنه شركت كرد تا خود را از نسبتى كه به وى داده بود تبرئه كند ، و به نظر من روايات او مقبول است ) .
بههرحال مسئلهء نقل از ضعفا و اعتماد بر مرسلات منافاتى با وثاقت و عدالت ندارد ، و يك امر اجتهادى است كه در آن عصر منشأ اختلافهايى بوده است . لذا در وثاقت او خدشهاى نيست .
احمد بن محمد بن خالد علاوه بر رجال ، در حديث نيز دستى داشته است و صاحب آثارى در اين زمينه نيز مىباشد . براى مثال كتاب المحاسن وى كه شيخ صدوق آن را از مصادر مهم و معروف كتابش شمرده است . اين كتاب مجموعهاى بزرگ از موضوعات مختلف در حوزهء حديث است و داراى كتابهاى متعدد « 2 » است .
اين كتاب از نظر حجم دچار كم و زيادهايى در كتابهايش ( فصلهايش ) شده است .
براساس گزارش شيخ طوسى و نجاشى حدود 100 كتاب از مجموعهء المحاسن از طريق ابن بطه كه شاگرد برقى بوده به آنها رسيده است . « 3 » شيخ طوسى گزارشى از كتابهايى كه از المحاسن در اختيار داشته به همراه كتابهايى كه در منقولات ابن بطّه بيشتر بوده آورده است . « 4 »
در فهرستى كه نجاشى از المحاسن ارائه كرده ، كتاب الرجال را يكى از كتابهاى مجموعهء عظيم المحاسن برشمرده است و در فهرست شيخ طوسى كتاب طبقات الرجال به نقل از ابن بطّه يكى از كتب المحاسن دانسته شده است . « 5 »
هامش
( 1 ) . خلاصة الأقوال ، ص 63 ، ش 72 .
( 2 ) . منظور از كتابهاى يك كتاب حديثى فصلها و بخشهاى آن است .
( 3 ) . رجال النجاشى ، ص 76 ، ش 182 ؛ الفهرست طوسى ، ص 62 ، ش 65 .
( 4 ) . الفهرست طوسى ، ص 62 ، ش 65 .
( 5 ) . رجال النجاشى ، ص 76 .