گفتار اول : آشنايى با رجال برقى
از كهنترين كتب رجالى كه بهدست ما رسيده ، كتاب الرجال منسوب به برقى است .
اين كتاب يكى از منابع و اصول اوليهء رجالى بهشمار مىرود . اينك مرورى بر اطلاعات براى شناخت مؤلف و اصل كتاب خواهيم داشت .
الف ) مؤلف
1 . هويت مؤلف . جمعى از عالمان محدث شيعه به خاندانى انتساب دارند كه برقى خوانده مىشوند . اين خانواده كوفى بوده و جدّ بزرگشان ، محمد بن على برقى ، توسط يوسف بن عمر ، والى عراق ، پس از قتل زيد بن على محبوس شده است . از اينرو عبد الرحمان فرزند محمد به همراه فرزندش خالد كه كمسنوسال بود به برقرود از توابع قم گريخت و در آنجا اقامت كرد و ازاينرو اين خاندان به برقى شهرت يافتند .
كتاب رجال مورد بحث بنابر مشهور ، به ابو جعفر احمد بن محمد بن خالد بن عبد الرحمن بن محمد بن على برقى تعلق دارد . وى مشهور به أحمد بن محمد بن خالد برقى و أحمد بن أبى عبد اللّه برقى و أحمد البرقى است . به گزارش شيخ طوسى و نجاشى وى در رجال كتابى به نام كتاب الرجال يا طبقات الرجال داشته كه مورد اعتماد رجاليون بزرگ پس از وى قرار گرفته است . در اجازات مختلف از جمله اجازات علامه حلّى نيز از اين كتاب ياد شده و به احمد بن محمد بن خالد نسبت داده شده است .
2 . تاريخ زندگى مؤلف . نجاشى تاريخ وفات وى را براساس تاريخ احمد بن حسين غضائرى به سال 274 ه و به نقل از على بن محمد ماجيلويه به سال 280 ه مىداند .
قال أحمد بن الحسين رحمه اللّه فى تاريخه توفى أحمد بن أبى عبد اللّه البرقى فى سنة أربع و سبعين و مئتين و قال على بن محمد ماجيلويه مات سنة أخرى سنة ثمانين و مئتين . « 1 »
هامش
( 1 ) . رجال النجاشى ، ص 76 .