دو كتاب مختلف نقل شده است . از جملهء اين اختلاف ضبطها موارد زير را براى نمونه مىتوان ذكر كرد :
ايضاح الإشتباه خلاصة الأقوال
الفكر ثوثى الفكر ثوثانى
الجرجائى الجرجانى
احمد بن ميثم ، به كسر ميم و فتح ثاء احمد بن ميثم به فتح ميم و ثاء بعد از آن
الخرازينى ، با خاء الجرازينى ، با جيم
برخى سبب اين اختلاف ضبط را تغيير رأى وى يا اختلاف نسخههاى خطى اين دو كتاب دانستهاند . اما كثرت اين اختلافات مانع از انحصار دليل اختلاف در اين دو امر است .
4 . اعتبار آراء رجالى علامه حلى در توثيق و تضعيف . از جمله بحثهايى كه در قواعد رجالى مطرح شده و مورد توجه قرار گرفته است ، ميزان اعتبار توثيقات متأخرين است . آراء رجالى متأخرين بر چند دسته است :
1 . توثيقات متأخرين در مورد معاصران و يا كسانى كه به عصر آنان نزديك بودهاند . بىشك شهادت رجاليون متأخر همچون رجاليون متقدم در توثيق و تضعيف راوى معاصر يا نزديك به عصر آنان معتبر است ، زيرا معاصرت ، امكان ملاقات و اطلاعيابى مستقيم از حال رجالى فرد را بهدنبال دارد و نزديك بودن رجالى به عصر حضور راوى امكان استفاده او از شهادت معاصران راوى و شهرت حال رجالى راوى در بين معاصران را فراهم مىسازد . لذا شهادت شيخ منتجب الدين و ابن شهرآشوب و ديگران در مورد وثاقت معاصرانشان قابل پذيرش است .
2 . توثيقات متأخرين در مورد راويانى كه با آنها فاصلهء زمانى دارند . توثيقات رجاليون متأخر همچون ابن طاووس حلى ، علامه حلى ، ابن داود و افرادى كه پس از آنها بودهاند همچون علامه مجلسى دربارهء راويان حديث كه با آنها فاصله زمانى دارند دو گونه است :
الف ) توثيقاتى كه مستند به سخنان رجاليون پيش از آنهاست . در اين صورت داورى رجالى در حكم خبر واحد است و قابل پذيرش .
آشنايى با كتب رجالى شيعه ( فارسى ) — صفحة 157
مساهمون: محمد كاظم رحمان ستايش
ص١٥٧