لكن از آنجا كه ارزشگذارى هر تأليف حديثى به حال رجالى مؤلف آن بستگى بسيار دارد ، لذا تعيين وضعيت رجالى و وثاقت و ضعف او مهم است . از اينرو نجاشى نيز كوشيده مدح و ذمهاى مربوط به هر شخص را نيز بيان كند بهگونهاى كه هيچيك از اصول رجالى تا اين حد به بيان مدح يا ذم راويان نپرداخته است و از اين جهت اين كتاب بر آنها امتياز دارد .
از اين دست اطلاعات مىتوان به موارد زير اشاره كرد :
إبراهيم بن صالح الأنماطى يكنّى بأبى اسحاق ، كوفى ، ثقة لا بأس به . « 1 »
الحسن بن راشد الطّفاوى ضعيف له كتاب . « 2 »
2 . مدح يا ذم در ذيل عناوين ديگر . در مواردى نجاشى در ضمن شرححال برخى از مؤلفان ، به توصيف ساير افراد خاندان ايشان همچون برادر يا عمو يا منسوب ديگرى مىپردازد ؛ مثلا در مورد اسماعيل بن همام بن عبد الرحمن مىگويد : ثقة هو و أبوه و جده . « 3 »
و در مورد أحمد بن عمر بن أبى شعبة الحلبى مىگويد :
ثقة ، روي عن أبى الحسن الرضا عليه السلام و عن ابيه من قبل ، و هو ابن عمّ عبيد اللّه و عبد الأعلي و عمران و محمد الحلبيين ، روي أبوهم عن أبى عبد اللّه عليه السلام ، و كانوا ثقات . « 4 »
اين موارد از جمله توثيقات عام موجود در كتاب محسوب مىشوند و گاه نجاشى در ذيل يك عنوان تمامى افراد يك خاندان را توصيف مىكند . خاندانهايى همچون آل شعبه ، آل نعيم و غير ايشان از اين طريق توصيف و توثيق شدهاند . براى اطلاع بيشتر در مورد اين دسته از توثيقات به قسمت « براى مطالعه بيشتر » اين گفتار مراجعه كنيد .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 15 ، ش 13 .
( 2 ) . همان ، ص 38 ، ش 76 .
( 3 ) . همان ، ص 30 ، ش 62 .
( 4 ) . همان ، ص 98 ، ش 245 .