تخطي إلى المحتوى الرئيسي

مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 218

مساهمون:

ص٢١٨
خاطر حس ملىگرايى بيشتر صفاريان نسبت به طاهريان بوده كه مرو پايتخت آنان بوده است و صفاريان براى زدودن آثار و دورى از مركز آنان ، محل پايتخت خود را عوض كرده‌اند . مرو مجددا در دوران سلجوقيان ( 1300 - 1037 م / 700 - 429 ق ) به پايتختى برگزيده شده است : « جغرى بيك را پادشاه كردند و مرو را دار الملك ساخت و جمله خراسان به تصرف آورد » ( شبانكاره‌اى : 98 ) . براساس عبارتى از حافظ ابرو ، برخى از مورخان بر اين نظرند كه انتقال پايتخت به مرو در زمان طاهريان يا دقيقتر بگوييم در زمان عبد اللّه بن طاهر صورت گرفته است ( بارتولد ، تذكرهء جغرافى ، 67 ) . حافظ ابرو مىنويسد كه مرو تا زمان طاهريان كه خاستگاهشان فوسنج ( پوشنگ ) بوده مركز خراسان بوده است و ايشان پايتخت را به نيشابور منتقل كردند ( حافظ ابرو ، جغرافى : 43 ) و اين عبارتى است كه بارتولد و پيروان وى به آن استناد كرده‌اند ؛ در صورتىكه بر اساس نوشته‌هاى تاريخى روشن است كه طاهريان به خاطر اهميت سياسى / نظامى شهر در نيشابور مستقر شدند اما آن را به پايتختى انتخاب نكردند و پايتخت طاهريان نيز در حقيقت مرو بوده است .
شرح
( 13 ) زرين‌كوب ، از پايان ساسانيان . . . : 222 . ( 14 ) نبرد دندانقان از جنگ‌هاى بسيار مهمى بوده كه نه تنها در سرنوشت شهر دخيل بوده بلكه بيشتر اهميت آن به خاطر استقرار امپراتورى قدرتمند جديدترى كه بعدها براى چندين سده در آسيا ، آفريقا و اروپا حكمفرمايى كرده ؛ يعنى امپراتورى عثمانى است . در حقيقت پس از اين نبرد و پيروزى در آن بود كه سلجوقيان و بيابانگردان آسياى مركزى با پيشروى و مهاجرت در فلات ايران و آذربايجان و سپس آناتولى جاى پاى خود را محكم كرده و در اين سرزمين آخرى امپراتورى عظيم خود را بنيان نهادند . يكى از علل « رسمى » نبرد دندانقان دستور مسعود غزنوى ( 1115 - 1066 م / 509 - 459 ق ) مبنى بر اجازه ندادن به تركمانان سلجوقى بر عبور از مرو براى يافتن چراگاه‌هاى جديد بوده است . به اين دليل سلجوقيان تحت فرماندهى طغرل در دشتهاى واقع در بين سرخس و مرو يا دقيقتر بگوييم در كنار ديواره‌هاى دندنقان با غزنويان