مركز ادارى و مذهبى مرغيانه بوده است . لايهء بالايى و سطحى گنورتپه متعلق به 3500 سال پيش است 85 .
الغتپه از محوطههاى مهم تركمنستان با ده هكتار وسعت است . اين محوطه ابتدا توسط ماروشچنكو در سالهاى 1930 ميلادى كشف شد و سپس توسط م . ى . ماسون در سال 1947 و كوفتين در سال 1952 و ساريانيدى و كاكوريس و ماسيموف طى سالهاى 1967 و 1970 حفارى و مطالعه شد . آثار پيداشده در اين محوطه مربوط به دورههاى انوليت ميانى تا دورهء مفرغ جديد و دورهء آهن و هخامنشى هستند . در لايههاى مسكونى الغتپه باقىماندهء خيابانها و دو مجموعهء ساختمانى با تعدادى خانههاى مسكونى ديده مىشود . تاريخ اين مجموعه ساختمانها حدود 4000 سال پيش تعيين شدهاند 86 . محوطههاى باستانى نام برده ، از مهمترين محوطههاى باستانى پيداشده در تركمنستان هستند و مىتوان نام دهها محوطهء ديگر را نيز به آنها اضافه نمود .
محوطههاى باستانى دورانهاى پيش از تاريخ و تاريخى تركمنستان با محوطههاى داخل فلات ايران ارتباطات تنگاتنگى دارند . برخى آثار به دست آمده از تورنگ تپه در ايران با بقاياى فرهنگ دورهء نوسنگى جيتون در تركمنستان قابل مقايسه هستند 87 . از لايههاى زيرين محوطهء ياريمتپه در گنبد كاوس نيز آثارى شبيه به جيتون به دست آمده و شباهت آنها به حدى است كه در مورد وجود يك استقرار پيش از تاريخى در دورهء نوسنگى با يك اقتصاد توليدى كشاورزى جاى بحث باقى نمىگذارند . تورنگ تپه و ياريمتپه شواهد غير مستقيمى ارايه مىدهند كه در هزارهء ششم پيش از ميلاد در گرگان گروههاى كشاورزان زندگى مىكرده و داراى اقتصادى صرفا توليدى بودهاند . در سالهاى اخير چنين شواهدى از تپه سنگ چخماق نيز به دست آمده است .
يكى از محوطههاى مهم و جالبى كه ارتباط بين فرهنگ دوران مفرغ در تركمنستان و فرهنگهاى خاورميانه را نشان مىدهد ، شهر سوخته در سيستان است 88 . كلا سه نوع سفال اصلى در شهر سوخته وجود دارد كه عبارتند از سفال نخودى كه تقريبا در تمام
مرو ( بازسازى جغرافياى تاريخى يك شهر بر پايه نوشته هاى تاريخى و شواهد باستان شناسى ) ( فارسى ) — صفحة 128
مساهمون: منصور سيد سجادى
ص١٢٨