كهانت و پيشگوئى از چه چيزى سرچشمه مىگيرد ؟
هشام بن الحكم گويد : از جمله سؤالاتى كه زنديق از امام صادق - عليه السلام - نمود اين بود كه گفت : پيشگوئى ( كاهنان ) از چه چيزى سرچشمه مىگيرد ؟ و آنها اين خبرها را از كجا مىآورند و به مردم مىگويند ؟
حضرت فرمود : پيشگوئى و كهانت در زمان جاهليت هميشه در دورانهائى بود كه ميان پيامبران فاصله مىافتاد ( و مردم از وجود پيامبران محروم بودند ) در اين دورانها كاهن براى مردم به منزلهء حاكم و قاضى كه مردم مشكلاتشان را بر او عرضه مىكردند و از او خبر مىگرفتند ، و او به آنها خبرهائى مىداد .
و اين مطلب ناشى بود يا از فراست و ذكاوت و تيزبينى بىحد آنها ، و يا وسوسه نفس ، و فطنت روح به اضافهء مطالبى كه به قلب و دل او مىافتاد ، زيرا مطالبى كه از آن خبر مىداد مربوط به حوادث آشكار زمينى ، پس شيطان آن را مىدانست و آن را به كاهن إلقا مىنمود ، و او را خبر مىداد به آنچه در اطراف واكناف زمين واقع مىشد ( يا مىشود ) .
و اما اخبار آسمان پس مسأله چنين بود كه شياطين به نقاطى از آسمان صعود مىكردند ، و استراق سمع مىكردند ، و چنين نبود كه آنها از آنجا طَرد شوند يا با ستارهگان زده و رانده شوند .
و هنگامى كه آنها بعداً از استراق سمع منع شدند تا مطلبى كه مشابه وحى آسمانى باشد به زمين نرسد و امر بر مردم مشتبه نگردد ، و ندانند آنچه كه از ناحيهء خدا از باب حجت آمده است كدام است .
و شياطين اخبارى كه خداوند در بارهء بندگانش بود . به صورت جسته و گريخته از آسمان مىشنيدند و مىگرفتند و به دل كاهنان و پيشگويان مىانداختند ، و هرگاه كلماتى از خود با آن مخلوط مىساختند حق و باطل به هم مخلوط مىشد .