لِماذا لَمْ يَخْلُقِ اللَّهُ النَّاسَ مُطيعينَ ؟
قالَ الزِّنْديقُ : فَأَخْبِرْني عَنْ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ كَيْفَ لَمْ يَخْلُقْ كُلَّهُمْ مُطيعينَ مُوَحِدّينَ ، وَكانَ عَلى ذلِكَ قادِراً ؟
قالَ - عليه السّلام - : لَوْ خَلَقَهُمْ مُطيعينَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ ثَوابٌ ، لِأَنَّ الطَّاعَةَ إِذاً ما كانَتْ فِعْلَهُمْ وَلَمْ تَكُنْ جَنَّهٌ وَلا نارٌ ، وَلكِنْ خَلَقَ خَلْقَهُ فَأَمَرَهُمْ بِطاعَتِهِ وَنَهاهُمْ عَنْ مَعْصِيَتِه ، وَاحْتَجَّ عَلَيْهِمْ بِرُسُلِهِ ، وَقَطَعَ عُذْرَهُمْ بِكُتُبِه لِيَكُونُوا هُمُ الَّذينَ يُطيعُونَ وَيَعْصُونَ ، وَيَسْتَوْجِبُونَ بِطاعَتِهِمْ لَهُ الثَّوابَ وَبِمَعْصِيَتِهِمْ إِيَّاهُ الْعِقابَ . « 1 »
چرا خداوند مردم را مطيع نيافريد ؟
زنديق گفت : به من خبر ده چرا خداوند - عزّوجلّ - همهء مردم را مطيع و فرمانبر و موحّد نيافريد در حالى كه بر اين كار توانائى داشت ؟
حضرت فرمودند : اگر خداوند آنها را مطيع و فرمانبردار مىآفريد در اين صورت ثوابى نداشتند ، زيرا در اين حالت اطاعت كار آنها نيست ، و ديگر نه بهشت بود و نه جهنّم ، ولى خداوند بندگان خود را آفريد و آنها را دستور داد به اطاعت خود ، و از معصيت خود نهى نمود ، و بوسيلهء انبياء حجّتش را بر آنها تمام كرد ، و بوسيلهء كتابهايش عذرى براى آنها باقى نگذاشت تا اينكه خود آنها اطاعت كنند ، و خود آنها معصيت كنند ، و به خاطر اطاعت مستحق ثواب و به خاطر معصيت مستحق عقاب شوند .
مَا الْإِسْلامُ ؟
عَنْ عَبْدِاللَّهِ بْنِ مسْكانَ ، عَنْ بَعْضِ أَصْحابِهِ ، عَنْ أَبي عَبْدِاللَّهِ - عليه السّلام - قالَ : قُلْتُ لَهُ مَا الْإِسْلامُ ؟
هامش
( 1 ) - بحار الانوار ج 10 ص 170 ضمن ح 2 .