كه جز خدا پرستش مىشد رها كردند ، ولى در مورد حضرت محمّد صلى الله عليه و آله و سلم و آنچه كه از طرف خداوند آورده است ترديد كردند ، پس آنها با ترديد اسلام را به زبان جارى كرده و گواهى به يگانگى خداوند و پيامبرى حضرت محمّد صلى الله عليه و آله و سلم دادند ، و به قرآن اقرار كردند ولى در عين حال در مورد حضرت محمّد صلى الله عليه و آله و سلم و آنچه آورده است در ترديد بودند ، گرچه در مورد خداوند ترديد نداشتند .
خداوند متعال مىفرمايد : « از ميان مردم كسى است كه خدا را تنها با زبان مىپرستد » يعنى با ترديد در حضرت محمّد صلى الله عليه و آله و سلم و آنچه از جانب خداوند آورده است « پس اگر خيرى بر او برسد » يعنى عافيتى در جان و مال و فرزندان خود يافتند « حالت اطمينان پيدا مىكند » و خشنود مىگردند ، « و اگر مصيبتى براى امتحان به او برسد » ( يعنى ) بلايى در جسم و مال آنها پيدا شد فال بد زده و دوست ندارند تا بر پيامبر اقرار نمايند ، و بر توقّف و ترديد و شك بازمىگردند ، و در پى دشمنى با خداوند و پيامبر او مىشوند و پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و آنچه آورده است منكر مىگردند .
64 / 64 - محمّد بن يحيى ، عن أحمد بن محمّد ، عن عليّ بن الحكم ، عن موسى ابن بكر ، عن زرارة ، عن أبي جعفر عليه السلام قال : سألته عن قول اللَّه عزّ وجلّ :
وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى حَرْفٍ
« 1 » .
قال : هم قوم وحّدوا اللَّه وخلعوا عبادة من يعبد من دون اللَّه فخرجوا من الشرك ، و لم يعرفوا أنّ محمّدا صلى الله عليه و آله و سلم رسول اللَّه ، فهم يعبدون اللَّه على شكّ في محمّد و ما جاء به ، فأتوا رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم وقالوا : ننظر فإن كثرت أموالنا وعوفينا في أنفسنا وأولادنا علمنا أنّه صادق وأنّه رسول اللَّه ، وإن كان غير ذلك نظرنا .
قال اللَّه عزّ وجلّ :
فَإِنْ أَصابَهُ خَيْرٌ
يعني عافية في الدنيا
وَ إِنْ أَصابَتْهُ فِتْنَةٌ
يعني بلاء في نفسه وماله
انْقَلَبَ عَلى وَجْهِهِ
انقلب على شكّه إلى الشرك
خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ * يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ ما لا يَضُرُّهُ وَ ما لا يَنْفَعُهُ
.
قال : ينقلب مشركاً يدعو غير اللَّه ويعبد غير اللَّه ، فمنهم من يعرف فيدخل الإيمان قلبه فيؤمن فيصدّق ويزول عن منزلته من الشكّ إلى الإيمان ، ومنهم من يثبت على شكّه ، ومنهم
هامش
( 1 ) - الحجّ : 11 .