مىخواهم نفسم را به من بشناسانى .
132 - در حديث كميل بن زياد آمده كه گويد :
از مولايمان امير مؤمنان على عليه السلام پرسيدم و گفتم : اى امير مؤمنان ! مىخواهم نفسم را به من بشناسانى .
فرمود : اى كميل ! كدام نفس را مىخواهى به تو معرفى كنم ؟
گفتم : مولاى من ! مگر يك نفس بيشتر است ؟
فرمود : اى كميل ! همانا چهار نفس است :
1 - نامى نباتى ( كه انسان به وسيلهء آن رشد پيدا مىكند ) .
2 - حسّى حيوانى .
3 - ناطقى قدسى .
4 - حكمت الهى ( مكليّه الهى ) .
و براى هركدام از اين نفسها پنج نيرو و دو خاصيت است .
بنابراين ، نامى نباتى پنج نيرو دارد :
1 - قوّهء ماسكه .
2 - قوّهء جاذبه .
3 - قوّهء هاضمه .
4 - قوّهء دافعه و مربيّه .
و اين نفس دو خاصيّت دارد : فزونى و كاستى كه از كبد برخيزد .
حسّى حيوانى نيز پنج نيرو دارد :
1 - حس شنوايى .