امامان عليهم السلام در دنيا ، در عبارت « شُهَداء عَلى خَلْقِه » ، بررسى شد و نيازى به تكرار آن نيست . « 1 »
بررسى دو معناى « شُهداء »
برخى شارحان ، براى پرهيز از تكرار ، « شهداء » را در اين عبارت ، به معناى كشتهء راه خدا ، معنا كردهاند و بر اين باورند كه امامان عليهم السلام ، در اين دنياى فانى ، شهيد شدهاند و در جهان آخرت ، شفاعت بندگان را برعهده مىگيرند . اگرچه امامان عليهم السلام در اين سرا به شهادت رسيدهاند ؛ امّا نمىتوان از جملهء « وَ شُهَداء دار الفناء » ، معناى كشتهء در راه خدا را به دست آورد ؛ زيرا در سراسر قرآن ، شهادت به معناى گواه و شهود است و در پارهاى از روايات كه به معناى كشتهء راه خدا آمده ، همراه قرينهاى نظير مرگ و يا جهاد ، آمده است . براى نمونه ، پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده :
أشرَفُ المَوتِ قَتلُ الشَّهادَةِ . « 2 »
شرافتمندانهترين مرگ ، شهادت است .
نمونههايى كه در آنها واژهء « شهادت » ، بدون قرينه ، به معناى كشتهء راه خدا باشد ، بسيار اندك است . « 3 » بنا بر اين ، شايسته است كه « شُهَداء دار الفناء » ، به معناى گواهان سراى فانى باشد . چنين نظرى با توجّه به عبارتهاى بعدى زيارت ، بسيار پُرمعنا خواهد بود ؛ زيرا آنان در اين دنيا ، گواه اعمال و گفتار بندگاناند و در آن جهان نيز شفاعتگر بندگان خدا هستند ، در حالى كه اين دو ، با رحمت و مهربانى هميشگىِ آنان ، همراه است . با مطالعهء عبارات بعدى زيارت : « و شفعاء دار البقاء و الرحمة الموصولة » ، اين رابطه ، بهتر تبيين خواهد شد .
هامش
( 1 ) . ر . ك : ص 367 : « شهداء على خلقه » .
( 2 ) . بحار الأنوار ، ج 100 ، ص 8 ، ح 4 .
( 3 ) . ر . ك : ميزان الحكمة ، ج 6 ، ص 2872 ، باب 279 ( شهادت ) .