روايتى ، امام صادق عليه السلام در معرّفى اين راه ، فرموده است :
أَرشِدنَا إلَى الصِّراطِ المُستَقِيمِ . أَرشِدْنَا لِلُزُومِ الطَّرِيقِ المُؤَدّى إلى مَحَبَّتِكَ وَ المُبَلِّغِ إلى دِينِكَ وَ المانِعِ مِن أن نَتَّبِعَ أهواءَنَا ، فَنَعطِبَ أو نَأخُذَ بِآرائِنَا ، فَنَهلِكَ . « 1 »
ما را به راه راست ، هدايت كن . ما را به راهى در آور كه به محبّت و آيين تو مىرساند و از پيروىِ هوايمان ، باز مىدارد تا سقوط نكنيم و يا پىِ آراى خود را بگيريم تا هلاك شويم .
نشانهء راه محبّت خدا ، زدودن موانع و دست كشيدن از هوسهاى تباه كننده است و چنانچه آز و هوس به كنار روند ، زندگى در همين دنيا ، نشاطآور است و از خُمود و كسالت ، باز مىدارد و روزنهاى براى هواپرستى ، باقى نمىگذارد .
5 . امامِ مُفترض الطاعه
پنجمين تفسير « صراط مستقيم » ، امامى است كه اطاعت از او برهمگان ، واجب است .
بر پايهء روايتى ، نخستين بار اصطلاح « صراط مستقيم » را پيامبر صلى الله عليه و آله در بارهء على عليه السلام به كار بُرد « 2 » و پس از آن ، به صورت فرهنگ پذيرفته شدهاى ، در روايات اهل بيت عليهم السلام و اشعار شاعران عرب ، انعكاس يافت . « 3 » خطاب پيامبر صلى الله عليه و آله به امام على عليه السلام ، به عنوان نخستين امام « مفترض الطاعه » است و تمامِ امامان را مىتوان صراط مستقيم ناميد .
پيامبر صلى الله عليه و آله فرموده است :
يا عَلِي ! . . . أنتَ الطَّرِيقُ إلَى اللَّهِ ، وَ أنتَ النَّبَأُ العَظِيمُ ، وَ أنتَ الصِّراطُ المُستَقِيمُ . « 4 »
اى على ! . . . تو آن راه به سوى خدايى ، و تو آن خبرِ بزرگى « 5 » و تو آن راه استوارى .
هامش
( 1 ) . همان ، ص 33 ، ح 4 .
( 2 ) . ر . ك : دانشنامهء امير المؤمنين عليه السلام ، ج 8 ، ص 125 .
( 3 ) . ر . ك : مشارق أنوار اليقين ، ص 317 و 368 ؛ مناقب ، ابن شهرآشوب ، ج 2 ، ص 337 ؛ المصباح ، كفعمى ، ص 961 ؛ خصائص الوحى المبين ، ص 138 .
( 4 ) . عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج 2 ، ص 6 ، ح 13 .
( 5 ) . اشاره به آيهء نبأ دارد .